Chị Loan gánh ve chai dọc kênh Ba Nhánh đã hơn chục năm, thuộc từng khúc quanh, từng giờ nước lớn nước ròng như thuộc lòng bàn tay mình. Nhà chị ở dãy trọ lụp xụp sát bờ kênh, chồng mất sớm, một mình nuôi thằng Tí năm nay lên chín. Mùa hè, trẻ con xóm ven kênh không có tiền học bơi ở hồ trong thành phố, chỉ có khúc kênh sau nhà là chỗ chơi mát duy nhất, dù chị đã cấm cản đủ đường.

Ba năm trước, một đứa bé xóm bên chết đuối đúng khúc gần chân cầu Ba Nhánh, người ta đồn ầm lên có "cái gì đó" dưới đáy kênh hay kéo chân trẻ con ban chiều. Từ đó chị Loan càng để ý thằng Tí hơn, nhưng con nít mùa hè thì khó giữ, hôm nào chị đi gom ve chai xa nhà là y như rằng thằng bé lại lén trốn ra kênh tắm cùng đám bạn.

Xóm ven kênh này không có công viên, không có sân chơi, chỉ có một dải đất trống giữa hai dãy nhà trọ dùng làm chỗ phơi đồ, còn lại toàn nhà lụp xụp nối tiếp nhau chạy dọc bờ nước. Trẻ con ở đây lớn lên coi kênh vừa là chỗ chơi vừa là chỗ giặt giũ vừa là nơi người lớn đổ rác mỗi khi xe rác không kịp qua thu gom. Chị Loan từng nghĩ, nếu có tiền cho con học ở hồ bơi trong thành phố, có khi mọi chuyện đã khác, nhưng tiền gom ve chai mỗi ngày chỉ đủ hai mẹ con đắp đổi qua bữa, nói gì tới học phí học bơi.

Một buổi chiều, Tí về nhà mặt mày tái mét, không dám nói ngay mà cứ ôm gối ngồi thu lu ở góc giường. Gặng hỏi mãi, thằng bé mới kể, lúc đang lội gần bờ thì nghe tiếng ai đó gọi "vô đây chơi" vọng ra từ giữa dòng, giọng nghe không rõ già hay trẻ, nhưng đám bạn không đứa nào nghe thấy ngoài nó. Hôm đó nước kênh đổi màu đen sậm bất thường, thằng Tí sợ quá không dám lội ra xa, chỉ đứng chôn chân ở mé bờ nhìn ra giữa dòng cho tới khi có tiếng người lớn gọi về ăn cơm mới dám chạy lên.

Chị Loan nghe con kể mà lạnh sống lưng, nhưng cũng không dám tin hẳn là chuyện ma quỷ, chỉ mắng con một trận rồi cấm tiệt không cho ra kênh nữa. Điều lạ là sau đó chị bắt đầu để ý, mỗi lần gánh ve chai đi ngang khúc kênh đó vào một khoảng giờ nhất định, tầm bốn giờ rưỡi chiều, nước lại đổi màu và bốc lên mùi hắc khó chịu, còn những đứa trẻ tắm gần đó lại nhao nhao kể có nghe văng vẳng tiếng gọi y hệt lời thằng Tí tả.

Chị bắt đầu đếm, cứ đúng khoảng giờ đó vài ngày một lần là y như rằng có chuyện, còn những hôm khác thì kênh vẫn trong, chẳng đứa trẻ nào nghe thấy gì bất thường. Chị nhớ ra khu trên đầu nguồn có xưởng nhuộm vải mới mở hơn năm nay, nghe đâu hay xả nước thải ra kênh vào cữ chiều, đúng giờ công nhân giao ca để tránh bị ai để ý. Chị đem chuyện đối chiếu ngày giờ ghi trong cuốn sổ tay ghi nợ ve chai của mình, thấy khớp răm rắp với những hôm nước đổi màu.

Chị Loan không phải người mê tín, nhưng chị bắt đầu nghĩ khác đi, có khi tiếng gọi ấy không phải để dụ trẻ con xuống nước cho chết, mà là một lời báo trước, kiểu như ai đó dưới kênh biết trước lúc nào nước sắp độc, cố gọi để trẻ con tránh xa trước khi dòng nước đen kịt tràn tới. Chị nghĩ vậy rồi tự thấy mình lẩn thẩn, nhưng vẫn quyết định phải làm gì đó, không thể cứ để trẻ con trong xóm tắm phải thứ nước đó mãi.

Chị đem chuyện hỏi ông Tám, người đàn ông già nhất xóm còn sống bằng nghề chèo ghe chở mối chài lưới dọc kênh từ hồi con nước còn trong vắt, chưa có nhà máy nào mọc lên đầu nguồn. Ông Tám nghe xong trầm ngâm hồi lâu rồi bảo, hồi trước cha ông vẫn dặn, khúc kênh này có "ông" giữ, không phải để bắt người mà để canh con nước, đời ông nội ông từng thấy có người suýt chết đuối được đẩy tấp vào bờ đúng lúc nước xoáy dữ nhất. Ông Tám không chắc "ông" ấy còn hay đã bỏ đi từ lâu, chỉ nói thêm một câu khiến chị Loan nhớ mãi, rằng con nước bây giờ bẩn quá, có khi giữ cũng chẳng giữ nổi bao lâu nữa.

Chị lên tổ dân phố trình bày, kể cả chuyện giờ giấc nước đổi màu lẫn chuyện tiếng gọi trẻ con hay nghe thấy, dù biết nói ra phần sau chắc chắn sẽ bị cười. Người cán bộ tiếp chị ghi ghi chép chép vào một cuốn sổ, gật đầu vài lần cho phải phép, hứa sẽ "cho người xuống kiểm tra," nhưng cả tháng sau chẳng thấy bóng dáng ai xuống khảo sát khúc kênh đó. Chị lại đánh liều gọi lên số đường dây nóng môi trường thành phố ghi trên một tờ rơi cũ nhặt được, chờ máy rất lâu giữa những đoạn nhạc chờ lặp đi lặp lại, cuối cùng cũng có người bắt máy ghi lại thông tin, xin số điện thoại liên hệ lại, rồi từ đó im bặt không một cuộc gọi nào phản hồi.

Xưởng nhuộm vẫn hoạt động, đúng giờ chiều nước kênh vẫn thi thoảng đổi màu, và đám trẻ con xóm ven kênh, trong đó có cả thằng Tí những hôm lén trốn mẹ, thi thoảng vẫn nghe văng vẳng một tiếng gọi không rõ từ đâu vọng lên giữa dòng nước đen. Chị Loan không biết phải tin vào đâu nữa, chỉ còn cách dặn đi dặn lại con mình, hễ nghe tiếng gọi đó là phải chạy ngay lên bờ, đừng hỏi tại sao, đừng cãi lời.

Lời bàn: Không ai ở khu vực đó xác nhận được xưởng nhuộm có bị nhắc nhở gì hay không, hồ sơ kiểm tra môi trường nếu có cũng không tới tay người dân ven kênh. Chuyện chị Loan kể lại chỉ được vài người hàng xóm tin nửa vời, phần vì họ cũng từng nghe cùng một tiếng gọi mà không biết giải thích sao cho phải lẽ, phần vì tin một bà bán ve chai hơn tin cơ quan chức năng vốn dĩ đã là một việc khó.