Chín giờ sáng, Trâm đã ngồi vào bàn được một tiếng.

Hai màn hình đặt cạnh nhau trong phòng trọ mười tám mét vuông: một bên là phần mềm dựng phim, một bên là email khách hàng. Việc lần này không lớn, chỉ là hậu kỳ nhẹ cho một video ba mươi giây, đặt qua một sàn freelance cô vẫn nhận việc từ hai năm nay. Khách trả một trăm năm mươi nghìn, yêu cầu sửa vài chỗ giật hình, chỉnh lại màu, xuất file trước trưa mai. Không phải việc khó. Chỉ hơi lạ: video gốc là một cảnh "hoá thân ngôi sao ảo" từ ứng dụng MỘT NGÀY, nhân vật ảo tên Bạch Vân Khanh đang cúi đầu chúc mừng sinh nhật ai đó.

Trâm không dùng app này bao giờ. Chín mươi chín nghìn cho ba mươi giây video nghe hợp lý với người có tiền dư, không hợp lý với người đang nợ thẻ tín dụng mười lăm triệu. Nhưng việc là việc, cô kéo thanh timeline, tìm khung hình bị giật.

Ở giây thứ tám, "Vân Khanh" ngừng lại trước khi nói câu chúc, và chớp mắt hai lần liên tiếp.

Trâm dừng chuột, không phải vì đó là lỗi kỹ thuật. Cái chớp mắt không giật, không lỗi khung hình gì cả, mượt như bất kỳ chuyển động nào khác trong video. Cô dừng vì một lý do khác, mơ hồ hơn, giống như nghe một bài hát cũ phát ở quán lạ và không nhớ nổi tên bài.

Cô tua lại. Chớp, chớp, rồi mới nói. Đúng nhịp. Không nhanh hơn, không chậm hơn.

"Chắc trùng thôi," cô nói thành tiếng, một mình trong phòng, rồi bật cười vì thấy mình lẩm bẩm với màn hình như bà cô hàng xóm hay nói chuyện với con mèo.

Cô làm tiếp việc được giao: chỉnh màu, xuất file, gửi khách kèm một dòng ghi chú lịch sự theo thói quen nghề nghiệp, thứ cô luôn viết cho mọi video mình từng chạm vào, dù là hậu kỳ thuê ngoài hay dự án của chính mình.

"Đã chỉnh xong màu và khung giật ở giây 00:08. Diễn viên lái quá giỏi, biểu cảm tự nhiên thật, gần như không cần sửa gì thêm ngoài kỹ thuật. Cảm ơn anh đã tin tưởng."

Bấm gửi. Cô đứng dậy pha một ly cà phê hoà tan, đứng bên cửa sổ nhìn xuống hẻm. Buổi sáng bình thường: bà bán xôi kê ghế nhựa ngay đầu hẻm, hai đứa nhỏ đạp xe đi học trễ, tiếng loa phường phát bản tin thời sự đâu đó xa xa. Cô uống một ngụm, quay lại bàn làm việc, mở dự án khác.

Nhưng khung hình đó vẫn còn đọng lại, kiểu đọng lại của một câu nói dở dang.

Không phải gương mặt sai. Bạch Vân Khanh trông không giống Trâm chút nào: da trắng hơn, mắt to tròn kiểu hoạt hình, tóc dài uốn xoăn nhẹ, một gương mặt được thiết kế để không ai nhận ra là của riêng ai. Cái làm Trâm dừng lại không phải gương mặt. Là cách gương mặt đó cử động.

Chớp mắt hai lần liên tiếp trước khi nói điều gì đó khó nói ra. Đó là tật của Trâm từ hồi cấp hai, cái tật mẹ cô hay trêu mỗi lần Trâm định xin thêm tiền tiêu vặt hay định thú nhận một điểm kém nào đó. "Con lại chớp chớp kìa, chuẩn bị nói dối hả." Trâm chưa từng để ý mình vẫn còn giữ tật đó tới tận bây giờ, hai mươi sáu tuổi, cho tới khi thấy nó lặp lại trên một gương mặt không phải của mình.

Cô mở lại video vừa gửi khách, dù đã xuất file xong, dù không còn lý do công việc nào để mở nó ra nữa.

Tua tới giây thứ tám. Chớp, chớp. Dừng khung hình. Phóng to.

Không có gì đặc biệt để nhìn thấy khi phóng to, ngoài một khuôn mặt hoạt hình mượt mà, được dựng kỹ tới mức không còn thấy dấu vết công nghệ nào ở đường viền, ở bóng đổ dưới cằm, ở cách ánh sáng phản chiếu trong mắt. Ứng dụng này quảng cáo đúng những gì nó làm được: một trải nghiệm hoá thân không đụng tới hình ảnh thật của bất kỳ người nổi tiếng nào, một dàn nhân vật ảo độc quyền, an toàn tuyệt đối về mặt pháp lý.

Trâm không nghĩ tới pháp lý lúc này. Cô nghĩ tới một buổi chiều cấp hai, mẹ đứng chống nạnh trước cửa, hỏi tiền tiêu vặt tuần trước đi đâu hết, và cô, mười ba tuổi, chớp mắt hai lần trước khi bịa ra một câu trả lời không ai tin.

Cô đóng video lại, dựa lưng vào ghế, nhìn trần nhà một lúc.

Rồi cô lắc đầu, tự cười khẽ. Người ta ai chẳng có vài tật giống nhau. Chớp mắt trước khi nói điều khó là chuyện bình thường, cả triệu người trên đời chắc cũng làm y hệt, không có gì lạ nếu một người lái diễn xuất nào đó, một diễn viên thật đứng sau lớp gương mặt ảo kia, tình cờ có cùng thói quen với cô.

Cô mở dự án tiếp theo, một video cưới cần dựng gấp cho cuối tuần, cố gắng không nghĩ thêm.

Nhưng tối đó, trước khi ngủ, cô lại mở điện thoại, gõ tên ứng dụng MỘT NGÀY vào thanh tìm kiếm, chỉ để xem thử còn video nào khác nữa không.

Có hàng nghìn kết quả.

Cô bấm vào cái đầu tiên, không hẳn vì tò mò, nhiều hơn là một thói quen nghề nghiệp không chịu tắt được: khi thấy một thứ lạ trong một khung hình, người dựng phim nào cũng muốn tìm thêm khung hình khác để so sánh, để chắc chắn mắt mình không đang tự bịa ra chuyện.

Video mở ra, một nhân vật ảo khác, tên Đông Dương, đang nghiêng đầu cười với ai đó ngoài khung hình.

Trâm ngồi thẳng dậy trên giường.