Buổi sáng hôm ấy, Bảo thức dậy với cảm giác bụng đói cồn cào và đầu óc quay cuồng như cái máy giặt bị mất cân bằng.

Không phải vì ngủ không ngon. Mà vì hôm nay, Ngọc Lan — tức là cô — phải vào Đại Nội.

"Tiểu thư ơi, dậy thôi ạ, sắp trễ giờ rồi." Tiếng a hoàn nhỏ giọng nài nỉ từ ngoài màn the. Bảo ngồi bật dậy, nhìn căn phòng với ánh đèn nến leo lét, rồi nhắc nhở bản thân lần thứ ba trăm linh mấy: Mình đang ở năm 1830. Mình là Ngọc Lan. Mình phải vào cung.

Ký ức của Ngọc Lan mách bảo đây là lệ thường — con gái nhà quan lại đến tuổi được triệu vào cung học thêu thùa, cắm hoa, dâng trà, đủ thứ nữ công gia chánh mà ở thế kỷ 21 người ta chỉ còn thấy trong phim cổ trang. Nhưng kiến thức lịch sử trong đầu Bảo — sinh viên năm cuối Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, chuyên ngành Lịch sử Việt Nam — lại thì thầm điều gì đó nghe có vẻ đáng lo hơn: đây là thời Minh Mạng tuyển phi, và những buổi học thêu thùa như thế này thực chất là cuộc sàng lọc.

Bảo nuốt nước bọt.

Đại Nội Huế hiện ra sau cánh cổng lớn, và Bảo quên mất cả việc phải đi đứng chậm rãi theo cách tiểu thư đài các.

Cô dừng lại giữa bước, miệng há hốc.

Ngói hoàng lưu ly vàng rực rỡ dưới nắng mai. Tường thành đỏ son phủ dài như bất tận. Những hàng cột sơn son thếp vàng, những mái hiên cong vút lên trời xanh theo đường cong thuần Việt pha lẫn phong vị Trung Hoa. Cây cối trong cung được tỉa xén công phu, từng khóm hoa sắp xếp như ai đó mất cả tuần để vẽ bản thiết kế cảnh quan.

Mình đã đọc không biết bao nhiêu tài liệu về Đại Nội. Đã nhìn ảnh trắng đen. Đã nghe thuyết minh audio ở bảo tàng.

"Tiểu thư, đi thôi ạ." A hoàn kéo nhẹ tay cô.

Bảo bước đi trong trạng thái nửa mê nửa tỉnh. Óc cô vừa chạy Google Maps ảo — đây là Ngọ Môn, kia là Thái Hòa điện, chỗ kia chắc là Tả Vu Hữu Vu — vừa cố không vấp vào vạt áo dài mình đang mặc.

Nhóm tiểu thư được dẫn vào một khu nhà sau điện lớn, nơi có phòng học thêu riêng biệt. Ánh sáng lọc qua những tấm mành trúc mỏng, tạo thành vạch sáng dịu dàng trên sàn gỗ bóng loáng. Khung thêu gỗ đã được bày sẵn, chỉ màu cuộn tròn ngay ngắn trong từng giỏ nhỏ.

Bảo nhìn cây kim thêu, rồi nhìn tấm vải trắng chưa có nét nào, rồi nhìn lại cây kim.

Mình có thể học lập trình Python trong một tuần. Mình có thể đọc luận văn tiến sĩ bằng tiếng Anh không tra từ điển. Mình không thể thêu.

"Tiểu thư Ngọc Lan chưa quen tay phải không?"

Bảo ngước nhìn. Người vừa lên tiếng là một cô gái mặc y phục cung nữ màu xanh lam, khoảng mười tám đôi mươi, nụ cười duyên dáng nhưng ánh mắt sắc như dao cạo. Đôi tay cô ấy đang thêu đường hoa mai tỉ mẩn mà không cần nhìn xuống vải.

"À... quen rồi, chỉ là..." Bảo đánh giá tình hình chớp nhoáng. "...hôm nay tay hơi run."

"Run thì kéo chỉ sẽ rối." Cô gái đặt khung thêu xuống, nghiêng đầu. "Tôi là Phương Linh, phụ trách hướng dẫn thêu cho các tiểu thư. Để tôi chỉ cách giữ kim cho đúng."

Phương Linh ngồi xuống bên cạnh Bảo và bắt đầu hướng dẫn với giọng nhẹ nhàng, từ tốn — nhưng Bảo nhận ra sau vài câu rằng cô cung nữ này đang quan sát mình rất kỹ. Quan sát cách cô cầm kim, cách cô ngồi, cách cô phản ứng khi bị hỏi.

"Tiểu thư gia đình ở phường nào trong kinh thành?" Phương Linh hỏi, mắt vẫn nhìn vào khung thêu của Bảo.

"Ở... gần cầu Trường Tiền." Bảo nói rồi ngay lập tức tự tát tinh thần mình. Cầu Trường Tiền chưa xây xong đâu ơi trời. Hay là mới xây? Năm 1830 có chưa nhỉ?

"À, cầu Trường Tiền." Phương Linh gật đầu không rõ vẻ gì. "Vùng đó yên tĩnh."

Bảo thở phào. Có lẽ vô tình nói đúng.

Tiếng cười khúc khích từ góc phòng vọng sang. Bảo liếc mắt và nhìn thấy một người — không, một thái giám trẻ đứng ở cửa ra vào, tay bưng khay trà, miệng đang cố kìm nụ cười nhưng thất bại hoàn toàn.

"Hoa Sơn!" Phương Linh gọi khẽ. "Đem trà vào đi, đừng đứng đó cười một mình."

Thái giám trẻ — Hoa Sơn — bước vào với bước chân nhanh nhẹn, đặt khay trà xuống và cúi đầu chào các tiểu thư. Trông anh ta khoảng mười sáu mười bảy tuổi, gương mặt thanh tú với cái lúm đồng tiền duyên dáng mà ngay cả việc vào cung cũng không xóa bỏ được.

"Thưa các tiểu thư, tiểu nhân xin phép." Giọng Hoa Sơn nhẹ và trong, chưa hoàn toàn vỡ giọng. "Trà hôm nay là trà sen ướp ba ngày, các tiểu thư dùng thử xem."

Bảo nhìn chén trà bốc khói thơm ngát, lòng bỗng dưng xúc động một cách kỳ lạ. Trà sen Hồ Tây. Không, trà sen ướp kiểu Huế. Truyền thống này mình đọc trong sách, nhưng đây là lần đầu mình được ngửi thật.

"Cảm ơn." Cô nói bằng giọng Ngọc Lan nhưng với tấm lòng của Bảo.

Hoa Sơn nhìn cô, khẽ cười. "Tiểu thư người Bắc vào kinh à? Giọng nghe khác."

Bảo suýt sặc chén trà.

"Không... ý... giọng Huế của tôi hơi lạ vì..." Vì mình thực ra nói giọng Sài Gòn, em ơi.

"Trẻ con hay bắt chước giọng sách vở." Phương Linh đỡ lời, nhìn Hoa Sơn với ánh mắt nhắc nhở. "Thôi đi đi, đừng làm phiền."

Hoa Sơn cười, cúi đầu rút lui, nhưng khi ra đến cửa lại ngoái đầu nhìn Bảo một cái nữa với vẻ tò mò không giấu giếm.

Buổi trưa, trong lúc nghỉ giải lao, lời đồn bắt đầu lan.

Bảo nhận ra khi nghe các tiểu thư khác xì xào góc phòng bên. Cô lắng tai — một kỹ năng cô đã rèn giũa từ khi còn là sinh viên hay ngồi thư viện nghe mọi người nói chuyện xung quanh.

"...nghe nói hoàng thượng đang để ý tuyển thêm phi tần..."

"...lần này ưu tiên con gái đại thần triều đình..."

"...phủ Nội Vụ đã bắt đầu lập danh sách..."

Bảo ngồi im, nhìn vào khung thêu trước mặt mà không thấy gì. Óc cô đang chạy nước rút tốc độ cao.

Minh Mạng. 1830. Vị vua có bao nhiêu phi tần nhỉ? Mình nhớ... mình nhớ trong sách nói ông có rất nhiều con, nghĩa là rất nhiều phi... ôi trời.

"Tiểu thư đang nghĩ gì vậy?" Phương Linh ngồi xuống bên cạnh, tay vẫn cầm khung thêu nhưng mắt quan sát Bảo.

"Nghĩ đến..." Bảo chọn lời cẩn thận. "...những lời đồn vừa nghe. Tiểu thư có biết thực hư thế nào không?"

Phương Linh im lặng một lúc, đầu ngón tay vuốt nhẹ sợi chỉ vàng. "Lời đồn trong cung thì... có những lời là khói, có những lời là lửa. Khó mà biết trước khi bị bỏng."

"Ý cô là...?"

"Ý tôi là tiểu thư nên thêu cho đẹp." Phương Linh nhìn thẳng vào mắt Bảo, giọng bình thản đến mức kỳ lạ. "Nếu hoàng thượng để ý, thêu đẹp thì được ban thưởng. Nếu không, thêu đẹp thì được tiếng tốt rồi về nhà lấy chồng. Đằng nào cũng cần thêu đẹp."

Bảo nhìn cô cung nữ trước mặt. Phương Linh nói đúng — lạnh lùng, thực tế, và hoàn toàn đúng. Đây là thế giới mà người phụ nữ không có nhiều lựa chọn, và những người tồn tại được trong thế giới đó phải học cách đọc bàn cờ trước khi ăn miếng đầu tiên.

"Cô ở trong cung bao lâu rồi?" Bảo hỏi.

"Ba năm." Giọng Phương Linh không dao động.

"Cô có... ổn không?"

Phương Linh nhìn cô một cái nhìn lạ lẫm, như thể câu hỏi đó là thứ cô chưa ai hỏi bao giờ. Rồi cô cười — lần này không phải nụ cười xã giao mà là thứ gì đó thật hơn, dù chỉ thoáng qua.

"Tiểu thư hỏi hay thật."

Buổi chiều, khi chuẩn bị ra về, Hoa Sơn lại xuất hiện để dẫn đường cho các tiểu thư ra cổng. Anh ta đi cạnh Bảo một đoạn, giọng nhỏ đủ chỉ hai người nghe.

"Tiểu thư, tôi thấy tiểu thư ngạc nhiên lắm khi nhìn Ngọ Môn sáng nay."

Bảo giật mình. "Tôi... chưa vào cung lần nào nên—"

"Không sao." Hoa Sơn cười, cái lúm đồng tiền hiện ra. "Tôi cũng vậy, ngày đầu vào cung tôi cứ nghĩ mình đi lạc mãi. Sau quen thôi. Ở đây lạ lúc đầu, rồi thành thường."

Thành thường. Bảo lặp lại trong đầu.

"Cậu... không buồn sao?" Cô hỏi khẽ.

Hoa Sơn im lặng vài bước, nhìn thẳng về phía cổng. "Buồn cũng không đổi được gì. Mà cười thì ngày qua nhanh hơn." Anh ta liếc sang, ánh mắt trẻ trung nhưng ẩn sâu bên trong là thứ gì đó đã học được từ rất sớm. "Tiểu thư cũng vậy thôi. Vào đây rồi, cười đi cho dễ sống."

Bảo không nói được gì thêm. Họ đã đến cổng.

Ngồi trong kiệu trên đường về, Bảo nhìn ra ngoài qua tấm rèm mỏng, thấy phố xá Huế 1830 chầm chậm trôi qua — những mái nhà thấp, những gánh hàng rong, những đứa trẻ chạy đuổi nhau trong ngõ hẹp.

Không phải mua vé hai mươi nghìn đồng vào tham quan. Không phải nghe thuyết minh. Không phải chụp ảnh đăng Instagram.

Mình thực sự ở trong đó, ngồi thêu, uống trà sen, nghe cung nữ nói chuyện về sự sống còn bằng giọng bình tĩnh đến rùng mình.

Bảo nhớ lại ánh mắt của Phương Linh khi cô hỏi "có ổn không" — cái nhìn của người không ai hỏi câu đó bao giờ.

Nhớ nụ cười của Hoa Sơn và câu nói: cười đi cho dễ sống.

Nhớ mùi trà sen thật sự, không phải hương nhân tạo trong gói trà đóng hộp.

Mình không biết làm thế nào để trở về. Mình không có bản đồ thoát. Mình không biết mình còn ở đây bao lâu nữa.

Nhưng hôm nay, mình đã gặp người thật. Nghe chuyện thật. Chạm vào lịch sử không phải bằng tay mà bằng cả người.

Bảo khẽ cười một mình trong kiệu.

Rồi nhớ ra điều quan trọng hơn: Lời đồn về tuyển phi vẫn còn đó. Và tên Ngọc Lan vừa được ghi vào danh sách những người học thêu hôm nay.

Nụ cười tắt lịm.