Tiếng gõ cửa lúc mười một giờ đêm không bao giờ là chuyện tốt lành.

Đêm ấy là mùng bốn. Về sau, mỗi lần phải nhớ lại mọi chuyện theo đúng thứ tự của nó, Nguyệt đều bắt đầu từ cái đêm ấy.

Nguyệt vẫn còn thức, đang xâu lại một cuộn chỉ cotton số bốn mươi thì nghe ba tiếng gõ dồn, cách nhau đều tăm tắp — không phải người say đập cửa bậy, không phải trẻ con nghịch. Người biết cách gõ. Cô đặt cuộn chỉ xuống, đi ra, mở then.

Chị Lành đứng đó, tóc còn buộc dở, một bên dép lê một bên dép có quai. Mắt chị đỏ hoe nhưng giọng lại rất tỉnh, kiểu tỉnh của người vừa khóc xong một trận và giờ phải lo việc.

"Cô Nguyệt. Mẹ em mất rồi. Vừa nãy, lúc chín giờ."

Nguyệt gật, không hỏi han thêm, kéo cửa rộng ra cho chị vào. Bà Mão bán bún ở chợ Cầu Ván, tuổi đã ngoài sáu mươi, dạo này hay than tức ngực. Tin này không làm cô bất ngờ bằng cách nó tới. Nhanh quá. Người ta chưa kịp chuẩn bị gì.

"Giờ liệm mai năm giờ rưỡi sáng," chị Lành nói, giọng bắt đầu run. "Thầy cúng bảo phải kịp, không để lâu được, trời nóng. Em... em không biết còn kịp không nữa."

"Kịp." Cô đã với lấy cuốn sổ ghi số đo để trên kệ, giở một trang trắng. "Chị ngồi đi. Em hỏi vài câu rồi đo."

Chị Lành ngồi xuống mép ghế, hai tay xoắn vào nhau. Cô hỏi tuổi, hỏi vóc người mẹ chị — cao thấp, gầy béo, có sẹo có tật gì không để tránh chỗ vải cấn. Chị trả lời từng câu, chậm, như đang cố nhớ cho đúng một người mình vừa sống cùng suốt đời mà giờ phải mô tả lại như người lạ.

"Vải chọn phin trắng được không cô? Nhà em không dư dả." Chị nói thêm, mắt cúi xuống.

"Phin trắng tốt. Không cần gấm." Cô gấp sổ lại. "Một triệu hai. Chị trả lúc nào cũng được, không gấp."

Đó là câu nói dối nhỏ duy nhất cô cho phép mình. Giá luôn là một triệu hai, nhưng nhà nào khó quá cô vẫn nhận, chỉ là không nói ra chỗ đó bao giờ. Nói ra thì thành ban ơn, mà người đang có tang thì không nên phải chịu ơn ai.

"Tay cô lạnh thế." Chị Lành chợt nói, khi cô đưa tay ra cầm lấy tờ giấy ghi địa chỉ. "Mười một giờ đêm mà cô không đắp gì à?"

"Quen rồi." Cô rút tay lại, không giải thích thêm. "Sáng mai bốn giờ em qua đo trực tiếp, rồi về cắt liền trong ngày. Chị cứ để người nhà lo phần khác, phần áo để em."

Chị gật, đứng dậy, cúi đầu cảm ơn hơi quá mức cần thiết rồi ra về, dép lê kéo lệt sệt trên nền xi măng ngõ. Cô đóng cửa, đứng một lúc giữa tiệm tối, rồi mới xách hộp đồ nghề, khoác áo, đi.

---

Nhà bà Mão nằm sâu trong ngõ, sát mé chợ, mùi nước mắm và mùi bún nguội còn vương trong không khí dù giờ này bếp đã tắt lửa. Bàn thờ vừa lập, hương mới thắp còn cháy đỏ đầu, ảnh thờ là tấm ảnh cũ chụp ở đâu đó ngoài chợ, bà Mão cười, răng hơi khểnh.

Nguyệt bước vào, chào người nhà đang ngồi thất thần quanh giường, rồi lặng lẽ đi thẳng vào trong, nơi thi thể được đặt tạm, phủ một tấm vải trắng chờ giờ liệm. Cô đo — vai, ngực, dài áo, tay — tay cô làm việc quen thuộc, mắt cô thì nhìn sang góc phòng.

Có người ngồi ở đó.

Một bà lão, dáng gầy, mặc bộ đồ nâu sồng như bộ bà vẫn mặc ra chợ mỗi sáng, ngồi trên chiếc ghế đẩu kê sát tường — chỗ mà chẳng ai trong nhà buồn ngó tới, vì với họ chỗ đó chỉ có bóng tối và một cái ghế trống. Bà nhìn cô, không sợ, không lạ, như đang chờ đúng người này tới.

"Cô mới tới hả." Bà nói, giọng y hệt giọng người sống, chỉ hơi xa, như vọng qua một lớp gì đó rất mỏng.

Nguyệt không trả lời ngay, tiếp tục ghi số đo vào sổ. Ngoài kia, người nhà vẫn đang thì thầm chuyện tang lễ, không ai nghe thấy câu vừa rồi, không ai thấy có ai ngồi ở góc phòng cả.

"Dài một trăm mười tám, vai ba mươi tám," cô lẩm bẩm, viết. Rồi mới ngẩng lên, khẽ gật đầu về phía bà lão, như một cách chào không cần thành tiếng.

Bà Mão — vì đúng là bà, cô nhận ra ngay từ tấm ảnh thờ ngoài kia — nhìn xuống hai bàn tay mình, lật qua lật lại như đang kiểm tra xem chúng còn là của mình không.

"Tôi cứ tưởng chết là hết." Bà nói, giọng có chút bối rối thật lòng hơn là sợ hãi. "Ai ngờ vẫn còn ngồi được đây, nhìn cô đo với ghi."

"Bà cứ ngồi đó cho em đo cho xong." Cô đáp, khẽ, đủ để chỉ bà nghe. "Xong em về may. Áo xong bà mặc, rồi đi."

"Đi đâu?"

"Chỗ bà phải đi."

Bà im lặng một lúc, tay vẫn lật qua lật lại. Rồi bà nói, chậm, như từng chữ phải lôi ra từ một chỗ rất sâu:

"Tôi có một đứa em gái. Nó bỏ nhà đi từ hồi còn trẻ lắm, lâu rồi, chẳng biết giờ còn sống hay đã mất trước tôi nữa. Cả đời tôi cứ đợi, nghĩ thế nào nó cũng quay về, dù chỉ một lần. Giờ tôi đi rồi mà chưa gặp được nó."

Nguyệt ngừng bút. Đây rồi — cái mà nghề của cô gọi là chấp niệm, thứ giữ người ta lại, không chịu buông, dù thân xác đã nằm im dưới tấm vải trắng kia.

Nguyệt ghi lại câu ấy nguyên văn vào lề sổ, không sửa một chữ. Trong nghề này, cái người chết nói ra lần đầu bao giờ cũng phải giữ nguyên, vì đó là bản họ muốn được nhớ. Còn đúng hay sai thì phải đi mới biết.

"Bà nhớ tên nó không?"

"Nhớ chứ." Bà Mão cười, một nụ cười mỏng, không vui không buồn hẳn. "Con Mùi. Em tôi tên Mùi."

Ngoài phòng khách, có tiếng ai đó gọi cô — chị Lành, hỏi cô đo xong chưa để còn dọn chỗ. Cô gấp sổ lại, đứng dậy, liếc nhìn bà Mão lần cuối trước khi bước ra.

"Em ghi rồi." Cô nói, rất khẽ, gần như chỉ mấp môi. "Đừng đi đâu vội. Đợi áo."

Bà gật, ngồi yên lại trên chiếc ghế đẩu không ai nhìn thấy, hai tay đặt lên đùi, chờ.

Kim đi một chiều. Đó là câu đầu tiên mẹ cô dạy cô, và là câu cô sẽ còn phải nhắc lại nhiều lần. Đêm mùng bốn ấy cô bước ra khỏi nhà bà Mão, tay còn giữ cuốn sổ, và chưa biết mình vừa nhận vào một ca sẽ tốn của mình bao nhiêu.