Ngân mặc áo trước khi nghĩ ra lý do để mặc áo.

Đó là điều kỳ lạ đầu tiên của buổi sáng hôm ấy — không phải cô quyết định đi ra ngoài rồi mới thay đồ, mà tay cô tự mở ngăn kéo, tự lấy cái áo thun xanh nhạt mà cô đã không mặc từ hồi chưa bệnh, rồi mặc vào. Bộ não cô đến lúc đó mới hỏi: ủa, đi đâu vậy?

Không đi đâu cả. Chỉ đi.

Cô đứng trước gương một lúc. Tóc chưa chải. Mặt hơi bơ phờ theo kiểu người mới ngủ dậy nhưng chưa ngủ đủ giấc. Cô nghĩ cô sẽ chải tóc, nhưng rồi lại thôi — vì nếu phải chuẩn bị quá nhiều, biết đâu cô sẽ đổi ý. Cô lấy chìa khóa. Cô đi ra.

Cầu thang chung cư kêu ở bậc thứ ba từ dưới lên, cô biết điều đó vì đã nghe nó bao nhiêu lần qua kẽ cửa khi người hàng xóm đi làm sớm. Nhưng bây giờ bậc thang kêu dưới chân cô — âm thanh khác hẳn, rõ hơn, gần hơn. Cô bước xuống thêm một bậc. Rồi một bậc nữa.

Cửa chung cư mở ra và không khí buổi sáng ùa vào mặt cô.

Không phải không khí mà cô hít qua cửa sổ — loại không khí đã lọc qua lưới, qua kính, qua khoảng cách của hai tầng lầu. Đây là không khí nguyên bản, có mùi khói xe xe buýt đầu phố, có mùi nước tưới cây từ chậu hoa nhà ai đó bên kia đường, có mùi gì đó hơi ẩm như bê tông sau mưa dù đêm qua trời không mưa. Cô đứng ngay ngưỡng cửa và hít.

Không có gì đặc biệt. Nhưng cô đứng đó hít thêm.

Xe cà phê của ông Tư ở đúng góc phố như mọi khi.

Cô biết xe này từ cửa sổ — biết màu xe, biết cái bảng viết tay chữ "cà phê đá" màu đỏ đã bạc một góc, biết ông Tư hay mặc áo sơ mi carô ngắn tay dù mùa nào. Cô đã nhìn ông từ trên xuống trong bao nhiêu tháng, thấy cái đỉnh đầu hói của ông, thấy cái cách ông xoay ly trước khi đưa cho khách.

Bây giờ cô đi ngang xe ông và ông ngước nhìn.

"Cà phê không cô?"

Không khí ngừng một nhịp. Cô nói: "Dạ thôi, cảm ơn chú." Rồi đi tiếp.

Sau lưng cô có tiếng ly khua nhẹ, tiếng ông Tư hỏi thêm người khác. Ngân đi thêm vài bước rồi dừng lại — không phải vì ông kêu cô, mà vì cô chợt nghĩ: đó là lần đầu tiên cô nói chuyện với một người ngoài đường từ rất lâu rồi. Một câu ngắn, không đáng kể, nhưng cô đã nói và người kia đã nghe và cuộc đời tiếp tục. Không có gì xảy ra. Không có gì sai.

Cô đi tiếp.

Minh Chạy Trễ không có ở đó hôm nay.

Cô đã nhìn xe cà phê ông Tư mỗi sáng và hay thấy một người đàn ông trẻ, tóc chưa chải, mua cà phê xong là vừa đi vừa uống, cái kiểu đi nhanh của người trễ giờ. Cô đặt tên anh như vậy trong đầu — Minh Chạy Trễ, không rõ tên thật có phải Minh không, chỉ vì anh trông có vẻ tên Minh. Sáng nay cô đứng ở góc phố và tìm xem anh có đến không.

Không có.

Cô cảm thấy gì đó giống như hụt hẫng, rồi thấy buồn cười vì mình hụt hẫng vì một người mình không quen, không biết tên, chỉ thấy qua cửa sổ. Nhưng theo một cách nào đó, trong bao nhiêu tháng ngồi trên ghế, những con người cô đặt tên — Minh Chạy Trễ, bà Năm, cô bé học trường tiểu học cuối phố hay chạy ra trước giờ vào lớp — họ đã trở thành một thứ gì đó. Không phải bạn bè, nhưng cũng không phải xa lạ. Họ là những điểm neo trong ngày của cô, những bằng chứng nhỏ rằng thế giới bên ngoài vẫn đang chạy đều, vẫn đang tiếp diễn, dù cô có ra ngoài hay không.

Cô không biết mình đã cần họ đến mức nào cho đến hôm nay, khi lần đầu tiên cô đứng ở nơi họ thường đứng.

Xe xôi bà Năm khói lên trắng.

Mùi xôi đậu xanh lan ra một đoạn vỉa hè — mùi thơm kiểu mùi nhà, kiểu mùi bếp buổi sáng của ai đó. Bà Năm đang gói xôi cho một cô gái mặc đồng phục học sinh, hai tay nhanh thoăn thoắt. Cô gái học sinh nhận xôi xong chạy ngay, không kịp cảm ơn. Bà Năm nhìn theo, miệng mím lại kiểu người không trách nhưng cũng không hoàn toàn không để ý.

Ngân dừng lại.

"Một gói xôi đậu, bà ơi."

Bà Năm quay sang. Bàn tay bà đã sẵn tờ lá chuối. "Nhiều hay ít đậu cô?"

"Nhiều đậu."

"Hành phi không?"

"Dạ có."

Cô đứng đợi trong khi bà gói. Gió thổi nhẹ, mang theo mùi khói xôi ấm vào mặt cô. Có một khoảnh khắc — ngắn thôi, chỉ vài giây — cô cảm thấy mình đang ở đây. Không phải ở trong phòng nhìn ra ngoài, không phải ở trong đầu nhìn ra thế giới. Đang ở đây, trên vỉa hè này, dưới buổi sáng này.

"Hai mươi nghìn cô."

Cô trả tiền. Bà Năm gật đầu, không mỉm cười nhưng cũng không không mỉm cười — cái kiểu mặt của người bán hàng đã bán đủ thứ cho đủ kiểu khách, không còn phân biệt ai là lạ ai là quen.

Cô cầm gói xôi đi tiếp.

Cây bàng cuối phố đã vàng hẳn.

Từ cửa sổ cô hay nhìn ngọn cây, thấy màu vàng loang dần từ tuần này sang tuần khác. Nhưng nhìn từ dưới lên thì khác — lá vàng che thành từng tán rộng, ánh sáng xuyên qua lá tạo ra những vệt nắng nhỏ trên mặt đất, trên vai áo cô, trên sống lưng bàn tay đang cầm gói xôi còn ấm. Gốc cây sần sùi và rất to — to hơn cô tưởng khi nhìn từ trên cao. Phải một người lớn dang tay mới ôm được.

Cô đứng dưới tán bàng.

Ăn xôi đứng vỉa hè giữa buổi sáng, một mình, là điều cô không làm từ rất lâu rồi — không phải vì bệnh, mà vì trước khi bệnh cô cũng ít khi làm vậy. Cô thường ăn sáng tại bàn làm việc, hoặc bỏ bữa, hoặc mua gì đó tiện tay mang về phòng. Nhưng hôm nay cô đứng đây, ăn từng muỗng xôi, nghe tiếng lá bàng xào xạc phía trên đầu.

Xôi ngon.

Không phải ngon theo kiểu ấn tượng — ngon bình thường, ngon theo kiểu buổi sáng và đói và không khí ngoài trời. Nhưng cô ăn hết.

Mười lăm phút đi bộ. Rồi cô quay về.

Chân hơi mỏi — không phải mỏi nhiều, nhưng đủ để cô nhận ra rằng cơ thể đã quen với việc ít di chuyển. Đây là loại mỏi nhẹ, kiểu mỏi lành mạnh, kiểu mỏi của người vừa làm một việc gì đó nhỏ sau một thời gian dài không làm gì. Cô leo cầu thang lên tầng hai, dừng lại ở chiếu nghỉ giữa tầng.

Từ đây nhìn ra không phải cửa sổ phòng cô — nhưng nhìn ra cửa sổ chung cư, thấy một góc phố nhỏ. Xe cà phê ông Tư vẫn còn đó. Có người đang mua. Cô không nhận ra ai.

Cô leo tiếp lên tầng của mình.

Trước cửa phòng, cô dừng lại.

Không phải vì cô do dự về việc vào nhà. Mà vì cô chợt muốn nhìn lại — không phải vào phòng, mà nhìn ngược ra ngoài, nhìn xuống con phố từ góc này.

Cô quay lại, đứng ở đầu hành lang, nhìn xuống.

Từ đây — từ tầng hai, từ hành lang ngoài, không phải từ ô cửa sổ quen thuộc — cô nhìn thấy con phố theo một góc hơi lệch, hơi khác. Và cô nhìn lên, nhìn mặt tiền tòa nhà, tìm cửa sổ của mình.

Ô cửa sổ nhỏ. Nhỏ thật.

Cô biết điều đó về mặt lý thuyết — biết rằng căn phòng của mình chỉ là một trong nhiều căn, cửa sổ của mình chỉ là một trong nhiều ô. Nhưng đứng dưới mà nhìn lên thì cảm giác khác. Ô cửa sổ phòng cô nằm giữa ba ô cửa sổ khác, tất cả trông như nhau — cùng kích cỡ, cùng màu sơn trắng hơi ố vàng, cùng cái khung nhôm bạc. Không có gì phân biệt cửa sổ của cô với cửa sổ của người khác.

Từ dưới nhìn lên, cô chỉ là một ô nhỏ trong một mặt tiền lớn.

Và lạ thay — điều đó không làm cô buồn. Không làm cô cảm thấy nhỏ bé hay vô nghĩa theo cái cách tiêu cực. Mà ngược lại, nó làm cô cảm thấy… yên. Kiểu yên của người nhận ra mình không cần phải lớn hơn chính mình. Cô là một ô cửa sổ trong một con phố. Con phố có nhiều ô cửa sổ khác, nhiều người khác, nhiều buổi sáng khác đang diễn ra song song với buổi sáng của cô.

Cô đã quên điều đó.

Không phải quên theo nghĩa không biết. Mà quên theo nghĩa không còn cảm nhận được. Trong những tháng ngồi trên ghế và nhìn ra ngoài, cô đã hiểu thành phố như một bức tranh mà mình quan sát — mình ở ngoài tranh, tranh ở phía kia cửa sổ. Mình là người xem, thành phố là thứ được xem.

Nhưng hôm nay cô đi ra ngoài. Cô mua xôi. Cô đứng dưới cây bàng. Cô nói chuyện với ông Tư hai câu. Và bây giờ cô đứng đây và nhìn lên cửa sổ của mình từ phía dưới, từ phía đường — từ phía mà bao lâu nay cô nhìn xuống.

Cô là một phần của thành phố. Cô đã luôn là một phần của thành phố.

Cô chỉ quên điều đó lâu rồi.

Cô vào phòng.

Cái ghế bên cửa sổ vẫn ở đó, mặt đệm nhàu một chút theo hình dáng người ngồi lâu. Cô không ngồi xuống ghế ngay. Cô để chìa khóa lên bàn, rửa tay, rồi đứng ở giữa phòng một lúc.

Nắng sáng chiếu vào qua ô cửa sổ nhỏ đó — cái ô cửa mà từ ngoài đường nhìn lên trông không khác gì các ô cửa khác. Nhưng từ trong phòng nhìn ra, nắng vẫn là nắng của cô, con phố vẫn là con phố cô quen. Bây giờ cô biết thêm một điều: từ dưới đường nhìn lên, ô cửa này là nhỏ. Từ trong phòng nhìn ra, thành phố là lớn. Cả hai đều đúng.

Cô kéo ghế lại gần cửa sổ. Ngồi xuống.

Bên dưới, xe cà phê ông Tư vẫn còn khách. Gánh xôi bà Năm bây giờ nhìn từ trên xuống chỉ thấy cái nón lá và làn khói trắng. Cây bàng cuối phố vàng dưới nắng, lá lay nhẹ.

Chân cô hơi mỏi.

Cô để yên cái mỏi đó — không khó chịu, không muốn nó biến mất. Cái mỏi đó là bằng chứng của mười lăm phút vừa rồi. Của gói xôi vừa ăn. Của ô cửa sổ nhìn từ dưới lên.

Ngoài kia, một người đàn ông trẻ tóc chưa chải đang đứng mua cà phê ông Tư. Anh ta nhìn đồng hồ rồi quay đi nhanh, vừa đi vừa uống.

Ngân mỉm cười.