Sử thần chép: năm ấy sông Rào Cụt chưa ai gọi là sông dữ, bến đò họ Kình chưa ai kiêng khi nhắc tới lúc chạng vạng. Người viết những dòng này biết rõ vì sao sau này người ta đổi cách gọi. Nhưng đó là chuyện của sau, hãy để nó tới đúng lúc của nó.

Con đò cuối ngày bao giờ cũng nhẹ hơn con đò đầu ngày, Kình nghĩ vậy trong lúc cột dây vào cọc tre, dù anh chưa bao giờ cân thử. Nắng đã tụt xuống dưới rặng bần, để lại một vệt đỏ quạch trên mặt nước như ai đó đánh rơi cả một mâm son.

Bà Sáu bán trầu đứng trên bờ, tay xách cái mủng không, gọi vói xuống.

"Hết khách rồi hả Kình?"

"Dạ hết. Bà về sớm vậy, trầu ế à?"

"Ế thì ế, chớ ai mà đi ngang khúc này giờ này." Bà Sáu nhổ bã trầu xuống đất, liếc về phía hàng bần rậm cuối bến. "Mày gan thiệt, tối nào cũng cột thuyền ở đây một mình."

"Bến của con, con không ở đây thì ở đâu."

"Bến của ông nội mày chớ bến gì của mày." Bà hạ giọng, dù quanh đó chẳng còn ai. "Người ta đồn ổng chết cũng vì cái bến này đó. Đêm đó nước đứng, không gió không sóng, vậy mà ghe lật."

Kình cười, kéo dây thừng cho chặt thêm một vòng. "Bà nghe ai đồn vậy?"

"Cả xóm đồn chớ ai. Nói ổng chèo tới giữa dòng thì thấy cái gì đó dưới nước, ổng buông chèo, ghe mới lật. Mà cái chèo tìm hoài không thấy, tới sáng mới trôi dạt vô bờ, chỗ khúc quanh kia kìa."

"Chèo con vẫn xài đây nè bà." Kình giơ cây chèo lên, gỗ sẫm màu, có một dòng chữ khắc đã mòn gần hết ở cán. "Có làm sao đâu."

Bà Sáu nhìn cây chèo một lúc, rồi lắc đầu, không nói thêm gì, xách mủng trầu đi khuất vào con đường đất. Kình đứng lại một mình, nghe tiếng ếch bắt đầu rộ lên ở bờ bên kia.

Anh sắp quay vào chòi thì có tiếng gọi đò, giọng mảnh và đều, không hợp với cái giờ này chút nào.

"Còn qua sông được không?"

Người đứng ở đầu bến là một người đàn ông trẻ, áo dài nâu sẫm, tay ôm một cái tráp gỗ nhỏ. Kình nhìn quanh, không thấy ngựa, không thấy người đưa tiễn, cũng không nghe tiếng bước chân lúc người ấy tới gần, như thể ông ta đã đứng đó từ lâu mà Kình mới nhận ra.

"Dạ được. Ông đi đâu mà giờ này còn qua sông?"

"Về nhà." Người khách bước xuống đò, không hề nhìn xuống chỗ đặt chân, vậy mà đặt đúng khoang giữa như đã đi đò này cả trăm lần. "Chỉ có cách này là về kịp."

Kình đẩy đò ra, khua chèo. Nước dưới sông tối sẫm, chỉ còn lại vệt đỏ cuối cùng của mặt trời liếm trên bề mặt.

"Ông ở làng nào vậy?" Kình hỏi, quen miệng hỏi khách như mọi lần.

"Làng cũ. Xa lắm rồi."

"Xa cỡ nào?"

"Cỡ cậu không nhớ nổi tên nó nữa, dù có ai nhắc." Người khách ngồi thẳng lưng, hai tay đặt lên tráp gỗ, mắt nhìn thẳng về phía bờ bên kia. "Cậu chèo đò đây lâu chưa?"

"Từ nhỏ. Ông nội con truyền lại."

"Ông ấy chèo giỏi không?"

"Giỏi. Mà mất rồi." Kình khựng lại một chút, không hiểu sao tự nhiên lại kể cho một người lạ nghe chuyện này. "Mất ngay khúc sông mình đang qua đây."

"Vậy à." Người khách khẽ gật đầu, giọng không buồn không vui. "Vậy chắc ông ấy cũng biết đường về, chỉ là không kịp thôi."

"Ông biết ông nội con hả?"

"Không. Chỉ đoán vậy." Người khách xoay tráp gỗ trong tay, ngón tay gõ nhẹ lên nắp, đều đặn như nhịp trống. "Sông này trước kia không chảy hướng này. Cậu có biết không?"

"Ông nói gì lạ vậy? Sông này chảy vậy từ hồi con còn nhỏ tới giờ."

"Từ hồi cậu còn nhỏ, đúng. Nhưng sông thì già hơn cậu nhiều."

Kình không đáp, tay khua chèo chậm lại một nhịp. Có cái gì đó trong giọng người khách khiến câu nói bình thường nghe như một câu đố chưa có lời giải, mà chính người hỏi cũng không chờ được trả lời ngay.

Giữa dòng, chỗ nước sâu nhất, cây chèo trong tay Kình bỗng ấm lên, như vừa được ai hơ qua lửa. Anh giật mình nhìn xuống, tưởng tay mình chạm nhầm vào đâu đó, nhưng chỉ có gỗ chèo cũ kỹ, dòng chữ mòn trên cán như vừa sẫm màu hơn một chút dưới ánh chạng vạng.

"Cậu sao vậy?" Người khách hỏi, lần đầu tiên quay hẳn đầu lại nhìn Kình.

"Dạ không. Chèo nóng bất thường."

"Nóng thì tốt. Nghĩa là nó còn nhớ việc của nó."

Kình định hỏi lại câu ấy nghĩa là sao thì đò đã chạm bờ bên kia. Người khách đứng dậy, ôm tráp gỗ, bước lên bờ nhẹ như không có trọng lượng. Đến khi lên hẳn trên bờ, ông ta mới quay lại, đặt một xấp giấy màu đỏ vào lòng bàn tay Kình.

"Trả cậu tiền đò."

"Dạ, cảm ơn ông."

Người khách gật đầu một cái, quay lưng đi thẳng vào rặng cây tối om, không một lần ngoái lại. Kình đứng nhìn theo, đợi tới lúc bóng dáng ấy khuất hẳn mới cúi xuống xem tiền công.

Trong lòng bàn tay anh không phải tiền. Đó là một xấp giấy tiền vàng mã, loại người ta đốt cho người đã khuất, còn mới nguyên, chưa hề ám khói.

Kình đứng sững giữa bến, tay vẫn xòe ra, xấp giấy vàng mã run nhẹ theo hơi gió sông. Dưới chân anh, cây chèo dựng bên mạn đò đang tự khẽ lắc, dòng chữ mòn trên cán như đang cố hiện rõ thêm một nét nữa, mà chưa nét nào hiện trọn.