Nút dây gai buộc quanh tráp thứ nhất đã ngậm ẩm từ mùa mưa, nở ra, và siết cứng.

Mạc Cửu quỳ một gối xuống nền đất nện, kéo cái tráp lại gần chân đèn, và gỡ nút bằng đầu ngón tay. Khói vào gian sổ từ phía mái, không xuống thấp, cứ nằm thành một lớp ngang trên đầu người và dày dần xuống. Ông cúi thấp thêm một chút thì thở được.

Hai cái tráp đặt cạnh nhau, cùng một thứ gỗ, cùng một khổ, vì chính ông đặt thợ đóng một lượt hai cái cho vừa quang gánh.

Cái bên trái nặng ba mươi lăm cân. Bạc nén xếp đứng thành hàng, chèn bằng giẻ cho khỏi kêu, phía trên là bốn xâu tiền kẽm để tiêu vặt dọc đường. Cái bên phải nặng chín cân. Sổ bảy bến, sổ mỏ, sổ nợ ngoài, giấy bản dày, và mùi giấy ẩm bốc ra ngay khi nắp vừa hé, cái mùi hơi chua như mùi cơm nguội để qua đêm.

Ông thử nhấc cả hai lên cùng lúc, mỗi tay một cái, đứng thẳng người dậy được nửa chừng.