Cái gàu sòng hất tới lần thứ ba trăm thì Lang Liêu thôi đếm, vì nước trong thửa nếp vẫn ngang bắp chân, còn nước ngoài sông thì đã rút xuống dưới chân bờ một gang tay.

Chàng đứng thẳng lưng lên, bùn bám tới đầu gối. Ba thửa ruộng bãi nằm dọc bờ sông như ba cái chiếu trải phơi. Hai thửa tẻ đã ráo, lúa đứng thẳng. Thửa nếp ở giữa thì trũng hơn, năm nào cũng giữ nước lâu nhất, và năm nào cũng là thửa chàng lo nhất.

"Còn đứng đấy ngắm à?" Bà Rền ngồi xổm trên bờ, bã trầu đỏ một bên mép. "Mày ngắm thì nước nó tự đi chắc."

"Con đang nghĩ cách khơi một đường xuống góc kia."

"Nghĩ từ sáng tới giờ rồi đấy."

"Thì nghĩ chưa xong."

Bà Rền nhổ bã trầu vào bụi cỏ gà, với tay ngắt một bông nếp ở mép ruộng, đưa lên soi nắng. Bông còn xanh, hạt mới vào sữa, mỏng như móng tay trẻ con. Bà bóp một hạt, thấy giọt trắng đục ứa ra, mặt vẫn cau.

"Muộn," bà nói. "Lúa xóm trổ cả rồi, của mày mới vào sữa."

"Nếp bao giờ chả muộn hơn tẻ."

"Muộn hơn tẻ thì được. Muộn hơn nếp nhà người ta thì là muộn."

Thằng Thóc ngồi cạnh bà, hai tay ôm đầu gối, túi áo phồng lên một nắm thóc nó vẫn mang theo để đếm. Nó nhìn Lang Liêu, rồi nhìn cái gàu sòng, rồi hỏi cái câu nó hỏi về mọi thứ trên đời.

"Tát nước ra để làm gì hả cậu?"

"Để rễ nó thở."

"Rễ thì có mồm đâu mà thở."

"Không có mồm vẫn thở được," Lang Liêu nói, rồi chữa lại, "Không. Phải nói là, nước ngập lâu thì rễ thối. Rễ thối thì bông lép. Bông lép thì Tết này mày ăn xôi bằng mắt."

Thằng Thóc nghĩ một lúc. "Thế thì cậu tát nhanh lên."

Bà Rền cười một tiếng hô hố rồi tắt ngay, như người sợ cười lâu thì tốn hơi.

Tiếng mõ vọng lên từ phía sông, ba tiếng một, đều như người gõ cửa.

Lang Liêu quay lại. Một chiếc thuyền độc mộc dài hơn thuyền chài, mũi cắm một lá cờ đỏ son đã bạc màu ở mép, đang lách vào chỗ nước xoáy nhẹ dưới bãi. Đầu thuyền có một người đàn ông đứng, tay cầm cái mõ tre, sau lưng có hai người chèo. Người đứng mặc áo gai nhuộm chàm, búi tóc cài một cái trâm đồng, và cứ chốc chốc lại đưa vạt áo lên lau gáy.

"Thuyền quan," bà Rền nói, giọng hạ xuống. "Lại bắt phu à? Năm kia bắt đi đánh giặc, năm ngoái bắt đi đắp đê. Năm nay bắt cái gì nữa?"

"Bắt cua," thằng Thóc nói.

"Câm cái mồm."

Người cầm mõ nhảy lên bãi, lội qua lớp bùn non, lên tới bờ ruộng thì đứng lại thở, lau gáy, rồi cất giọng. Cái giọng ấy to tới mức cò trắng đậu trên lưng trâu ở bãi dưới vỗ cánh bay cả.

"Lệnh đức vua! Truyền cho hai mươi hai vị lang, con của ngài, đang giữ các phương, ai ở đâu thì về đó, có mặt ở Phong Châu trước ngày rằm tháng Chín! Không ai được vắng! Không ai được cử người đi thay!"

Rồi ông ta hạ giọng xuống mức của người thường, nhìn quanh cái bãi chỉ có ba thửa ruộng, một mái nhà sàn lợp cọ, một bà già, một đứa trẻ và một người đàn ông đứng trong ruộng tới gối.

"Bà cụ cho hỏi," ông ta nói với bà Rền, "nhà của Lang thứ mười tám ở đâu? Tôi xuôi từ sáng tới giờ, hỏi bốn bến, bến nào cũng chỉ xuống đây."

Bà Rền không trả lời. Bà hất hàm về phía ruộng.

Người cầm mõ nhìn theo. Ông ta nhìn Lang Liêu, nhìn cái gàu sòng, nhìn lớp bùn tới gối, rồi nhìn lại bà Rền như chờ bà nói đùa.

"Ông đang đứng trên bờ ruộng của ông ấy," Lang Liêu nói.

Người cầm mõ đứng im một lúc. Rồi ông ta đưa vạt áo lên lau gáy, lau lâu hơn mọi lần.

"Tôi là Đinh Toàn," ông ta nói. "Chạy việc cho triều. Cậu thứ lỗi. Tôi đi rao nhiều nơi, gặp nhiều lang, chưa lang nào đứng dưới ruộng."

"Không có gì phải thứ lỗi. Ruộng của tôi thì tôi đứng."

"Cậu có nghe rõ lệnh không? Tôi rao lại được."

"Nghe rõ rồi. Cò cũng nghe rõ."

Đinh Toàn bật cười, ngồi xuống bờ ruộng, móc trong bọc ra một ống tre đựng nước, uống một hớp dài.

"Cậu biết không," ông ta nói, mắt nhìn ra sông, "lần trước tôi đi rao, rao tìm người đánh giặc, cả làng đứng nghe mà chẳng ai lên tiếng. Rồi có một đứa bé ba tuổi, nằm ổ rơm ba năm không ngồi dậy, tự dưng nó ngồi dậy."

Thằng Thóc ngẩng phắt lên. "Ông Gióng ấy à?"

"Ừ. Ông Gióng ấy." Đinh Toàn nhìn thằng bé. "Mày cũng biết à?"

"Ai mà chả biết. Ông ấy ăn bảy nong cơm, ba nong cà."

"Không phải bảy," Đinh Toàn nói. "Nhưng mà nhiều."

Lang Liêu thấy ông ta cầm ống tre bằng cả hai tay, và cái ống tre run nhẹ. Chàng không hỏi.

"Lần này rao gì?" bà Rền hỏi, giọng vẫn còn ngờ. "Lại tìm người đánh giặc à? Bãi này hết người rồi."

"Không phải đánh giặc." Đinh Toàn cất ống tre. "Lần này tôi chỉ rao gọi các lang về. Ngài muốn nói một việc. Việc gì thì tôi không biết. Tôi chỉ là cái mõ."

"Cái mõ thì biết người gõ nó định gõ bài gì chứ," bà Rền nói.

Đinh Toàn nhìn bà một lúc, rồi nhìn Lang Liêu.

"Ngài già rồi," ông ta nói, và chỉ nói có thế.

Lang Liêu lội lên bờ. Bùn tuột khỏi bắp chân với một tiếng ọc nhỏ. Chàng rửa tay trong rãnh nước, vê một nhúm thóc lép lấy từ túi áo thằng Thóc giữa hai ngón tay, vê đi vê lại như người ta lần một sợi chỉ.

"Cha tôi gọi cả hai mươi hai người à?" chàng hỏi. "Cả người thứ mười tám?"

"Cả người thứ hai mươi hai, mới mười lăm tuổi."

"Tôi hỏi người thứ mười tám."

Đinh Toàn đứng dậy, phủi bùn trên vạt áo, phủi mãi không sạch. Ông ta nhìn chàng kiểu người làm việc cho triều lâu năm, đoán xem nên nói bao nhiêu thì vừa.

"Tôi có hai mươi hai cái tên phải rao," ông ta nói. "Ngài dặn hai mươi mốt cái tên bằng một câu. Còn cái tên thứ mười tám thì ngài dặn riêng."

"Dặn gì?"

"Ngài dặn: nhớ đừng bỏ sót cái bãi này."

Ông ta gõ mõ ba tiếng, bước xuống bùn, lội ra thuyền. Lá cờ đỏ son lắc lư một lúc rồi quay mũi xuôi, đi về bến dưới.

Bà Rền đứng nhìn theo, tay vẫn cầm bông nếp xanh. Thằng Thóc móc túi áo đếm thóc. Lang Liêu cầm cái gàu sòng lên, nhìn thửa nếp vẫn còn ngập tới bắp chân, rồi đặt gàu xuống lại.

"Bà ơi," chàng nói, "cha con còn nhớ cái bãi này à?"

Bà Rền không trả lời. Bà bóp hạt nếp xanh trong tay cho tới khi nó vỡ, rồi chùi tay vào vạt áo.

"Đi khơi cái góc kia đi," bà nói. "Nước nó không đợi vua."