Bà Kim Ngọc trải bản đề xuất "đồng sở hữu có giám sát" ra bàn, đọc lại lần thứ ba trong đêm đó, cố gắng cân nhắc từng điều khoản một cách khách quan nhất có thể, dù cảm xúc vẫn không ngừng xen vào quá trình suy nghĩ của bà.

Vũ, đang ở lại thăm mẹ cuối tuần đó, ngồi xuống cạnh bà, đọc lướt qua bản đề xuất. Kể từ sau lần suýt mất Sáu Biển, anh đã chủ động về thăm bà đều đặn hơn hẳn những năm trước đó, dần hàn gắn lại khoảng cách từng khiến hai mẹ con gần như không nói chuyện với nhau suốt một thời gian dài. "Mẹ nghĩ răng về đề xuất ni?" anh hỏi.

"Mẹ chưa biết," bà đáp thật lòng. "Một mặt, nó cho mẹ giữ được danh nghĩa sở hữu, được tham gia vào quyết định. Mặt khác, mẹ vẫn cảm thấy như đang phải chia sẻ một thứ vốn dĩ thuộc về gia đình mình cho người ngoài."

Vũ trầm ngâm một lúc trước khi lên tiếng, giọng anh cẩn trọng. "Mẹ, con nghĩ con hiểu cảm giác của mẹ. Nhưng con cũng nghĩ, có lẽ đây không phải là chuyện 'người ngoài' hay 'gia đình mình'. Cuốn sổ gia phả ni, nếu nó thực sự chứa thông tin quan trọng về lịch sử, thì nó không chỉ thuộc về gia đình mình, mà còn thuộc về cả một giai đoạn lịch sử dân tộc."

Bà Kim Ngọc nhìn con trai, một chút ngạc nhiên trước quan điểm trưởng thành đó. "Con nghĩ mẹ nên đồng ý?"

"Con nghĩ mẹ nên cân nhắc kỹ, không phải dựa trên cảm xúc sở hữu, mà dựa trên điều gì thực sự tốt nhất cho câu chuyện ni được kể lại đúng cách," Vũ đáp. "Cô Thư có vẻ là người đáng tin, mẹ à. Con nghĩ, nếu ai đó xứng đáng được mẹ tin tưởng để cùng bảo vệ câu chuyện gia tộc mình, thì đó là cô ấy."

Bà Kim Ngọc im lặng một lúc lâu, nhìn lại bản đề xuất, những điều khoản về bảo quản, về quyền tiếp cận, về cơ chế giải quyết tranh chấp, cố gắng nhìn nhận chúng dưới một góc độ mới, ít phòng thủ hơn.

"Mẹ sợ," bà cuối cùng thừa nhận, giọng bà nhỏ đi. "Mẹ sợ nếu mẹ buông tay hoàn toàn, mẹ sẽ mất luôn cả quyền được là người quyết định số phận câu chuyện gia đình mình, giống hệt như mẹ đã mất quá nhiều thứ khác trong đời."

Vũ nắm lấy tay mẹ. "Mẹ không mất, mẹ chỉ đang chia sẻ. Và con nghĩ, đôi khi chia sẻ một cách đúng đắn còn mạnh mẽ hơn nhiều so với việc cố giữ chặt lấy một mình, tới khi kiệt sức."

Bà Kim Ngọc gọi điện cho luật sư của mình ngay sáng hôm sau, hỏi thêm chi tiết về những rủi ro và lợi ích cụ thể của việc chấp nhận đề xuất. Vị luật sư, dù ủng hộ lập trường cứng rắn hơn, vẫn thẳng thắn phân tích: nếu vụ việc kéo dài ra toà án, khả năng thắng kiện hoàn toàn của bà không cao, do luật di sản văn hoá có xu hướng nghiêng về lợi ích công cộng trong những trường hợp tương tự.

"Bà cần cân nhắc," ông nói, "liệu tiếp tục đấu tranh pháp lý kéo dài, tốn kém, với khả năng thua cao, có đáng hơn việc chấp nhận một thoả thuận trung gian mà bà vẫn giữ được phần nào tiếng nói của mình hay không."

Bà Kim Ngọc cúp máy, ngồi lại một mình, cân nhắc kỹ lưỡng giữa niềm tự ái muốn chiến đấu tới cùng và sự thực dụng cần thiết để bảo vệ những gì thực sự quan trọng, một cuộc đấu tranh nội tâm không kém phần căng thẳng so với chính vụ việc pháp lý bên ngoài.

Bà nhớ lại toàn bộ hành trình đã đưa mình tới đây: ba mươi năm trong nghề buôn đồ cổ, những đêm mất ngủ vì câu chuyện gia tộc, vụ việc Sáu Biển suýt mất mạng, cuộc gặp đầu tiên với Ngọc Thư tại quán trà phố cổ. Mỗi bước đi đều dẫn tới khoảnh khắc hiện tại, nơi bà phải quyết định liệu mình sẽ tiếp tục con đường đối đầu, hay chọn một hình thức thoả hiệp mới, chưa từng quen thuộc với bản thân.

Cuối cùng, bà quyết định chưa vội trả lời dứt khoát. Bà sẽ tham gia phiên điều trần chính thức sắp tới, lắng nghe thêm, quan sát thêm, trước khi đưa ra quyết định cuối cùng, một cách tiếp cận thận trọng phù hợp với bản chất của một người đã quen tính toán kỹ lưỡng trước mỗi bước đi quan trọng.

Sáng hôm sau, trước khi Vũ trở về Đà Nẵng, bà tiễn con ra bến xe, cả hai đứng lặng một lúc trước khi xe chuyển bánh. "Dù mẹ quyết định răng đi nữa," bà nói, "mẹ cũng vui vì lần ni có con ở bên để bàn bạc. Mẹ đã quen tự quyết định mọi thứ một mình quá lâu rồi."

Vũ ôm mẹ một lần nữa trước khi lên xe. "Con sẽ luôn ở đây, mẹ à, dù xa hay gần. Mẹ đừng ngại gọi cho con, bất kể chuyện chi."

Nhìn chiếc xe khuất dần, bà Kim Ngọc cảm thấy một sự ấm áp mới mẻ len vào giữa những lo toan pháp lý đang bủa vây, một nguồn sức mạnh nhỏ nhưng bền bỉ để bà bước tiếp vào phiên điều trần sắp tới.