Tùng nói đúng. Ai hiểu ai? Chắc AI hiểu AI. Còn tôi, tôi chỉ biết ngồi đây, trước màn hình laptop sáng trưng, cảm thấy mình như một con cá vàng trong bể kính, mọi hành động đều được quan sát, đánh giá. Ba tháng thất nghiệp đã bào mòn tôi đến mức chỉ còn là cái xác không hồn, chỉ muốn một công việc, bất kể nó đòi hỏi tôi phải thành "con rối đẹp mã" hay "robot siêu cấp".

Tiếng chuông video call reo lên, cắt đứt dòng suy nghĩ mông lung. Tôi hít một hơi thật sâu, nắn lại nụ cười đã luyện tập hàng trăm lần trước gương. Bên kia màn hình, một chị gái trẻ trung, tóc búi cao gọn gàng, khuôn mặt rạng rỡ như hoa mới nở. Chị giới thiệu là Phương, Trưởng phòng Nhân sự. Giọng nói chị dịu dàng, nhưng đôi mắt thì sắc sảo, cứ như đang soi chiếu tận sâu vào từng ngóc ngách tâm hồn tôi. Hay là đang soi chiếu vào cái màn hình phụ tôi đặt bên cạnh, nơi con AI đang chờ sẵn để "xì kèo" mỗi khi tôi bí từ?

"Chào Nam, rất vui được gặp bạn hôm nay. Bạn có thể giới thiệu một chút về bản thân không?" Chị Phương nở nụ cười, nhưng tay chị lại lướt nhẹ trên bàn phím, ánh mắt thoáng lướt xuống một chút. Một chút thôi, đủ để tôi nhận ra. À, tôi không cô đơn. Có vẻ như chị Phương cũng đang "tham khảo" một nguồn dữ liệu nào đó. Giống y hệt tôi.

Tôi hắng giọng, điều chỉnh tư thế, bắt đầu tuôn ra tràng giang đại hải mà con AI đã chuẩn bị sẵn. "Dạ vâng, em là Nam, tốt nghiệp chuyên ngành Marketing từ trường X. Với hơn năm năm kinh nghiệm trong lĩnh vực..." Tôi nhẩm lại những từ ngữ hoa mỹ, những thành tích được tô vẽ sáng chói mà chính tôi còn suýt không nhận ra đó là mình. Nó nghe rất chuyên nghiệp, rất hoàn hảo, đến mức tôi thấy mình như đang đọc tiểu sử của một người nổi tiếng nào đó, chứ không phải một thằng thất nghiệp ba tháng trời.

Chị Phương gật gù, đôi mắt vẫn lướt nhẹ xuống màn hình phụ. "Rất ấn tượng, Nam. Vậy bạn có thể chia sẻ về một thử thách lớn nhất bạn từng đối mặt trong công việc và cách bạn vượt qua nó không?" Câu hỏi kinh điển! Tôi mừng thầm, vì đây là một trong những kịch bản mà con AI của tôi đã "diễn tập" đến thuộc lòng. Tôi lại mở loa thoại nhỏ xíu trên điện thoại, lắng nghe giọng AI đọc lướt qua những gợi ý.

"Dạ, thử thách lớn nhất của em là dự án Y. Khi đó, team em phải đối mặt với một deadline cực kỳ gấp rút và nguồn lực hạn chế..." Tôi kể lể, giọng điệu đầy sự tự tin và quyết tâm. Nhưng trong đầu tôi lại là một mớ hỗn độn: "Trời ơi, có thiệt là mình từng làm cái đó không ta? Sao nghe nó mượt mà quá vậy? Hay là con AI nó đã 'nâng cấp' trí nhớ cho mình luôn rồi?"

40 phút trôi qua như một giấc mơ kỳ lạ. Một giấc mơ mà cả hai người đều đang mơ cùng một giấc. Tôi hỏi, chị Phương trả lời. Chị Phương hỏi, tôi trả lời. Nhưng những câu trả lời ấy, những câu hỏi ấy, dường như đều đã được gọt giũa bởi một thực thể vô hình, một "người thứ ba" thông minh đến đáng sợ đang ngồi giữa chúng tôi. Không một câu hỏi nào chệch khỏi quỹ đạo, không một câu trả lời nào thiếu sự hoàn hảo. Mọi thứ đều đúng chuẩn, đúng mực, đúng giáo trình.

Đôi khi, tôi bắt gặp ánh mắt chị Phương. Một ánh mắt thoáng chút mệt mỏi, một ánh mắt dường như cũng đang tự hỏi: "Chúng ta đang nói chuyện với nhau hay nói chuyện với AI vậy?" Tôi cũng tự hỏi. Giữa những lời lẽ hoa mỹ, tôi cảm thấy một khoảng trống mênh mông. Tình bạn và tình yêu tuổi trẻ, Ước mơ và sự nghiệp, Khám phá bản thân – những điều tôi từng tin tưởng, giờ đây chỉ còn là những từ khóa để con AI tối ưu hóa câu trả lời.

Buổi phỏng vấn kết thúc. Chị Phương nở nụ cười chuyên nghiệp cuối cùng, cảm ơn tôi đã tham gia. Tôi cũng đáp lại bằng một câu cảm ơn được AI soạn sẵn, hoàn hảo đến từng dấu chấm phẩy. Màn hình tối sầm lại. Tôi ngồi lặng thinh, nhìn vào gương mặt mình phản chiếu trên đó. Vẫn là tôi, nhưng những lời nói vừa rồi thì không phải. Tôi đã trở thành một người đại diện hoàn hảo cho một bản CV hoàn hảo, được tạo ra bởi một AI hoàn hảo.

Hai ngày sau, điện thoại tôi rung lên. Một email từ công ty đa quốc gia ấy. Tiêu đề: "Thư mời nhận việc". Tôi đọc , tim đập thình thịch như muốn nhảy ra ngoài. Dòng chữ "Thư mời nhận việc" hiện lên, rõ mồn một.