Ôi chao! Cái màn hình điện thoại bé tẹo trên tay tôi bỗng hóa thành một cái động không đáy, nuốt chửng sự bình yên của tôi trong tích tắc. Hàng trăm, hàng nghìn kết quả hiện ra, chữ nghĩa nhảy múa loạn xạ như pháo hoa ngày Tết, mà cái nào cũng toàn mấy từ ngữ nghe rợn người, rắc rối, hay thậm chí là "rác" không hơn không kém.

Cái màn hình bé tẹo ấy giờ như một cái mê cung không lối thoát, toàn những thông tin chồng chéo, cái nào cũng tự nhận mình là chân lý, y hệt như mấy cái xe buýt cứ chen nhau trên đường giờ cao điểm, và cái "đường" này, trớ trêu thay, lại nằm gọn trong lòng bàn tay.

Cái màn hình nhỏ bé trong tay Bà Năm không còn là cánh cửa thần kỳ nữa, mà biến thành một cái chợ trời kỹ thuật số, nơi đủ thứ thông tin cứ va vào nhau chan chát, ồn ào hơn cả cái ngã tư Bảy Hiền giờ cao điểm. Mỗi cái tin tức, mỗi cái quảng cáo cứ như một chiếc xe ba gác chất đầy hàng hóa, cố gắng lách qua lách lại, tranh giành một mét vuông sự chú ý của bà. Bà Năm nhìn chằm chằm, đôi mắt nheo lại, cái nếp nhăn đuôi mắt như những con sóng nhỏ đang cố gắng giữ mình không bị cuốn trôi.

Mấy cái tiêu đề giật gân, mấy cái hình ảnh loè loẹt cứ nhảy múa trước mặt, cái nào cũng hứa hẹn một chân lý, một bí quyết, một cái gì đó "duy nhất", "chỉ có hôm nay", "không thể bỏ lỡ". Bà Năm thở dài, một hơi thở mang nặng mùi dầu gió quen thuộc. Cái đầu bà như muốn nổ tung, y hệt cái ấm nước siêu tốc khi nó vừa sôi tới mức cực đại. Bao nhiêu năm sống trên đời, bà chưa bao giờ thấy thông tin lại nhiều và... vô nghĩa đến vậy.

"Cái này là cái gì trời đất ơi!" Bà lẩm bẩm, ngón tay run run lướt qua màn hình. Nó không còn là cái chạm của niềm tin, mà là cái chạm của sự bất lực. Bà không hiểu, không tin, và quan trọng nhất, bà không cảm thấy nó mang lại cho bà bất cứ thứ gì ngoài một mớ bòng bong. Ước mơ và sự nghiệp của mấy đứa trẻ bây giờ, nó cứ dính chặt vào mấy cái màn hình này, nhưng bà thấy nó cứ như một sợi dây thừng rối nùi, càng gỡ càng siết.

Bà Năm nhớ lại ngày xưa, mọi chuyện đơn giản hơn nhiều. Muốn biết tin tức thì bật đài, đọc báo giấy, hoặc ra đầu hẻm ngồi trà đá nghe mấy ông xe ôm, mấy bà bán rau kể chuyện. Thông tin ngày đó ít ỏi, nhưng nó có mùi vị của con người, có nhiệt độ của nắng Sài Gòn, có cả cái nhịp điệu quen thuộc của cuộc sống. Giờ đây, mọi thứ lạnh ngắt, phẳng lì trên một tấm kính, và ai cũng có thể là chuyên gia, ai cũng có thể là nguồn tin, bất kể thật giả ra sao.

Cái cảm giác lạc lõng đó, nó không chỉ là của riêng Bà Năm. Tôi thấy nó trong ánh mắt của nhiều người lớn tuổi khác, những người đang đứng ở ranh giới giữa hai thế giới: một thế giới của ký ức và sự thân thuộc, và một thế giới mới toanh, đầy rẫy công nghệ và những thuật toán khó hiểu. Họ không phản đối, họ chỉ đang cố gắng tìm cách hòa nhập, hoặc ít nhất là không bị bỏ lại quá xa.

Bà Năm đặt chiếc điện thoại xuống, nhìn tôi với ánh mắt lạc lối. Rõ ràng, cái la bàn của bà đã hỏng rồi, và tôi cũng chẳng khá hơn là bao.