KỊCH THỨ VIII

Phu-lệ, Nam-tước phu-nhân, Tục-ca-lệ, Phòng-tinh, Lý-dật

Phu-lệ (Tảng hỏi phu-nhân và con Lý-dật). — Hai bà đây bà nào là bà chủ nhà?

N. — Chủ nhà là ta, ngươi hỏi gì?

Ph. l. — Vậy để trước khi đáp lại, tôi hãy xin chào lịnh-bà và tất cả quí-ông ngồi đây đã, nhiên-hậu tôi xin thưa chuyện.

T. (Nói một mình). — Thằng cha nào ngộ chưa!

L. — Thôi, xin ông miễn bớt lễ nghi đi mà trước hãy nói cho bà tôi biết ông là ai đã.

Ph. l. — Tôi là thừa-phái tại tòa-án, đến đây hầu bà, tên tôi là Phu-lệ.

N. — Thừa-phái lại đến nhà ta!

Ph. t. — Thế thì vô-phép quá!

T. (Hỏi phu-nhân). — Thưa bà, bà có muốn tôi ném nó ra đường qua cửa sổ, để tôi xin ném. Những quân này chỉ nên đãi như thế mà thôi.

Ph. l. (Nói với Tục-công). — Thôi, tôi can ông nhé Những ay làm việc quan tử-tế như tôi, không có bị ai làm nhục như thế bao giờ. Tôi làm việc quan tử-tế đến nỗi bao nhiêu những nhà quí-phái cùng mong-mỏi được nhận trát đòi bởi tay tôi. Đây sẵn có một lá đơn, để tôi xin phép ông cho tôi dâng bà.

N. — Có đơn kiện ta! Lý dật, mi xem xem cái gì đó?

L. — Thưa bà, con có biết gì đâu. Con chỉ đọc được thư của trai mà thôi. Anh Phòng-tinh, anh coi hộ chút.

Ph. t. — Tao còn biết việc quan là thế nào mà mày bảo tao xem.

Ph. l. (Nói với phu-nhân). — Thưa bà, cái nợ này là nợ của nam-tước lệnh-ông ngày xưa....

N. — Của chồng tôi trước? Nếu vậy thì tôi không nhận. Tôi đã có lời từ gia-tài của nam-tước để lại rồi. Nợ-nần gì tôi không biết.

T. — Nếu vậy thì không ai hỏi nợ được bà.

Ph. l. — Ông tha lỗi cho, nhưng mà văn-tự vay có cả chữ bà tôi ký.

T. — Vậy ra văn-tự làm tinh thê đẳng, cả hai người cùng chịu trách à?

Ph. l. — Vâng. Tinh thê đẳng. Vả tiền vay dùng việc gì trong lòng văn-tự cũng nói rõ Tôi xin đọc ông nghe.

T. — Thử đọc nghe xem văn-tự làm có hợp-thức không nào?

Ph. l. (Đeo kính vào rồi đọc): « Trước Mỗ là quan Mỗ, thân đến Georges Guillaume de Porcandorf, cùng phu-nhân là Agnès Ildegonde de la Dolinvillière, là chính-thất, có phép của chồng cho được dự ký vào bản khế, hai vợ chồng ấy cùng nhận thực rằng có mang nợ của Eloi Gérôme Poussif là lái ngựa, số tiền mười nghìn phật-lăng »......

N. — Mười nghìn phật-lăng!

L. — Tờ chữ khí gió!

Ph. l. (Đọc luôn). — « Tiền ấy là giá một cỗ xe và mười-hai con la với mười-lăm con ngựa xứ Normandie v.. v... có đủ cả yên, cương, chân nâng, thắng đái.... »

L. — Yên, cương, chân nâng, thắng đái. Đàn-bà biết đâu đến những của ấy?

T. (Nói với Lý-dật). — Để vậy cho người ta đọc, mày. (Nói với Phu-lệ). Thầy đọc ốt đi.

Ph. l. (Lại đọc luôn). — « Số tiền mười nghìn phật-lăng ấy thì chủ mua tinh thê đẳng đã hẹn đến ngày tháng mỗ thì trả. Bằng không thì chủ bán có quyền tịch-ký gia-sản của vợ chồng hoặc của riêng vợ, hoặc của riêng chồng, của đương có và của về sau sẽ có, muốn bắt lúc nào cũng được. Hai vợ chồng đối với sự thi-hành khế này, cùng khai trụ sở tại phòng giấy ông Innocent Blaise Lejuste, nguyên chức biện-lý tại tòa Thẩm-phán Le Châtelet, ngay tại phố Đầu Thế-giới. Giá khế lập tại ngày mỗ mỗ ».

Ph. t. (Hỏi Tục-công). — Thưa ông, vậy có hợp phép không?

T. — Văn khế làm hợp-thức cả. Duy còn co số tiền...

Ph. l. — Thưa, số tiền thì viết toàn bằng chữ kép, lại có chữ mã chua bên.

T. — Nếu vậy thì buồn lắm.

N. — Việc chi mà buồn, ông? Có một chữ ký mà nay tôi phải nhả mười nghìn phật-lăng ra hay sao?

L. — Thưa bà, thế mới biết chiều chồng quá là một cái dại. Biết bao giờ cho đàn-bà chúng ta chừa được cái dại nghe chồng?

N. — Luật phép thế thì ức lắm nhỉ! Ông ơi, ông thử nghĩ xem có cách nào tiêu được cái văn-khế đó không?

T. — Nghe như không có phép nào cả. Trong văn-tự rành-rành như canh nấu hẹ mất rồi.

N. — Ông đã dạy thì hơn là án quan tòa. Tôi không dám chống.

Ph. t. — Thưa ông, thế mới biết ở đây ai cũng phục cái lời ông phân-xử.

N. — Rõ thật lỡ-làng mất cả. Cái đơn lĩnh tiền ông cho tôi, tôi đã tính dùng một việc này.

L. — Thôi thì việc gì hãy bỏ cả. Ông đã nói cái kiện là thua thì không nên cãi. Xin bà đành chịu mà trả cho xong đi

N. — Tao nào còn dám cãi. Nhứt là bán hết đồ-đạc cùng ngọc-vàng đi, mà trả cho xong cái nợ này, tao đành cũng bán. Chứ ông đã nói rằng lý thua thì ai dám cãi.

Ph. t. — Tội nghiệp! Có ai bán đồ, bán vàng-ngọc để trả nợ cho chồng bao giờ không?

T. — Không, bà không phải bán gì hết. Việc này bà phó mặc tôi.

N — Ông dạy lẫn. Ông chẳng muốn để tôi bán đồ thì đã có cái đơn kia, việc gì mà ông phải bận lòng như thế.

T. — Thôi. Cái đơn ấy để bà dùng việc khác.

N. — Không, không, tôi can ông. Ông đừng lấy cách đại-độ mà làm cho tôi lại khó nghĩ hơn là lo nợ.

T. — Thôi, bà đừng nói đến nữa. Mặc tôi. Để tôi thu-xếp cho bà.

Ph. t. — Ông con thật là hảo-tâm quá. Mõ-tòa, thôi, ngươi khá đi theo thầy trò ta mà lấy tiền, đừng đứng chi đây nữa

N. — Thế ông đi, lát ông về ngay, kẻo tôi đợi nhé.

T. — Vâng, chỉ một lát là xong. Tôi xong việc, tôi lại về cuộc vui với bà.