TÍNH ĐỐ

LỜI KHUYÊN HỌC TRÒ VỀ BÀI TÍNH ĐỐ

Chắc ai cũng biết rằng trong kỳ thi viết, nếu làm đúng hai bài tính thì dễ được một số điểm cao. Mà cứ thực ra thì những bài tính ra thi cũng hợp sức học trò, nếu mình chịu khó xuy nghĩ, có ý tứ lại cẩn thận thì thế nào cũng làm được.

Chọn bài làm trước. — Khi chép xong đầu bài rồi, nên đọc kỹ cả hai bài xem bài nào dễ thì làm trước cho xong ngay đi, nếu cứ theo thứ tự bài trên bài dưới, nhỡ gặp phải bài trên khó, mình loay hoay làm mãi, đến khi gần hết giờ mới xong bài ấy, khi bắt tay vào làm bài dưới thì phần cuống cũng có, phần quẩn cũng có, tuy dễ đấy mà vị tất làm đã chót lọt. Nếu đến khi gần hết giờ mà mình chưa xong bài mình đã nghĩ tự lúc đầu, tất phải bỏ mà làm bài kia, thành ra rối-rít luống-cuống, sôi hỏng bỏng không, vì cái giờ nộp bài đã đến nơi rồi! Vậy sự chọn bài dễ để làm trước là một điều cần đó.

Nghĩ cách làm bài. — Trước khi làm một bài tính, mình nên đọc kỹ cho thật hiểu, xem đầu bài người ta ra thế nào, người ta hỏi làm sao, mình cần phải tìm cái gì trước, cái gì sau để trả lời câu hỏi.

Làm tính. — Khi đã nghĩ ra cách làm thì bắt đầu làm tính. Lúc làm tính cần phải viết chữ số cho rõ ràng, các hàng phải có thứ tự, hàng unités để dưới hàng unités, hàng chục để dưới hàng chục, vân vân; mỗi bài tính ở bên cạnh nên đánh một cái dấu: thí dụ như tính cộng thì đánh ở bên cạnh dấu + (xem bài mẫu ở trang 78); hễ làm xong một bài tính nào, nên thử ngay cho đúng rồi hãy làm bài khác. Vì nếu bài tính đầu mình làm sai thì thành những bài sau cũng sai; lúc làm cũng chớ nên vội vàng hấp tấp, thứ nhất là những bài tính về phép cân đo lường (Système métrique) khi phải đổi kilomètres ra mètres (xem bài tính số 44) hay litres ra hectolitres (xem bài tính số 46) hay kilogrammes ra quintaux (xem bài tính số 5), v. v...

Bài giải. — Bài giải nên nói cho gọn gàng, dễ hiểu, không nên rườm dài quá vô ých. Lúc đặt phép tính dưới chỗ nhời giải nên cẩn thận theo số thành ở dưới chỉ thứ gì mà đặt số ở trên cũng chỉ thứ ấy, thí dụ như trong bài số 1 (trang 78), số thành chỉ số tiền thì trên cũng đặt số tiền như:

3$×12=36$.

chứ không được đặt: 12th.×3=36$. hay ở bài số 6 (trang 80) vì số thành chỉ số trâu nên trên phải thêm chữ 1 con trâu: 1 con trâu×244=6 con trâu chứ không được đặt: 24$:4=6 con trâu hay ở bài số 62 phải đặt:

1 thước vuông×36×18=648 thước vuông chứ không được đặt: 36th.×8th.=648 thước vuông v. v...

Trả lời. — Đến khi trả lời phải theo đầu bài hỏi thế nào mà đặt thành một câu trả lời phân minh, chứ đừng viết chữ số không, như phần nhiều người hay làm; tỉ như bài số 1 (trang 78) ở đầu bài người ta hỏi: trong ba năm để dành được bao nhiêu? thì phải trả lời: Trong ba năm để dành được 189$60, chứ không được viết: Trả lời: 189$60

Dưới câu trả lời nếu có thể làm bài thử thì càng hay. Xem bài số 29 và 30.

Vẽ hình. — Còn một điều nên nhận nữa là trong những bài tính về phép kỷ-hà (géomètrie), hễ ở đầu bài người ta không vẽ những hình theo phép kỷ-hà thì mình cứ theo đầu bài mà vẽ cho khéo để người đọc dễ hiểu thì càng hay, thí dụ như bài số 62 và 64.

LỜI DẶN

1◦ Trong tập tính in sau này, chỉ có bài đầu có làm cả các phép tính để làm mẫu, còn các bài sau chỉ in có nhời giải. Nhưng lúc học trò làm bài thi, nên làm cả phép tính sang một bên.

2◦ Trong tập tính đố này đã lựa chọn đủ các lối (xem mục-lục) mỗi lối có làm sẵn bài giải để làm mẫu, học trò nên xem mà nhận kỹ lấy cách làm. Còn những bài in chữ nhỏ ở dưới là những bài cùng một lối với bài trên, chỉ in sẵn câu giả nhời để học trò theo đấy mà làm.