16. — SÁNG BAN ĐÊM

Mặt trời lặn tối là đen. Mặt trăng sáng ban đêm, nhưng lúc khuyết, lúc tròn, lúc mờ, lúc tỏ, lúc sớm, lúc chậm, không có gì là nhất định và sáng đâu được bằng ban ngày. Vì vậy tối đến ta phải thắp đèn đuốc mà làm việc. Đuốc đốt không sáng mấy và nhiều khói. Nến sáng xanh không tỏ lắm. Đèn dầu ta hơi sáng thôi; đèn dầu hỏa sáng đã đủ. Nhưng đèn điện, đèn khí than đá mới thực là sáng chói lọi, rực rỡ chẳng khác gì ban ngay.

CÂU HỎI

1◦ Cắt nghĩa những tiếng: nhất-định, than đá, chói lọi.

2◦ Dầu ta làm bằng gì?

3◦ Bây giờ ở nhà quê thắp gì nhiều hơn cả?

4◦ Ở đâu thắp nhiều dầu ta? ở đâu thắp đèn điện?

(Đông-Quan, Thái-Bình)

TRẢ LỜI

1. Nhất định là có chừng mực không thay đổi. — Than đá: tên chỉ một thứ đồ đốt lấy ở mỏ lên; gọi thế vì thứ ấy đen và đốt cháy như than củi mà lại dắn như đá. — Chói lọi: Sáng lắm làm cho chói cả mắt.

2. Dầu ta làm bằng thứ chất nước ép ở hột cây thầu-dầu mà ra.

3. Bây giờ ở nhà quê phần nhiều thắp dầu hỏa.

4. Dầu ta còn thắp nhiều ở các đền chùa đình miếu. Đèn điện thắp ở các thành-phố lớn như Hà-nội, Hải-phòng, Nam-định, Đáp-cầu, Sài-gòn, Chớ-lớn. v.v.

LỜI DẶN. — Nên nhận những chữ: xanh đỏ, xanh xao, — sanh tiền, sanh chảo; — dầu ta, dầu lòng, — giầu nghèo, giầu cau, — rầu rĩ.