Có những đêm Minh không thể nhắm mắt.

Không phải vì tiếng động từ ngoài cửa sổ, không phải vì cơn mưa gõ lên mái tôn hay tiếng xe máy vọng từ con hẻm cuối phố. Mà vì sổ. Cuốn sổ da màu nâu sẫm mà cha anh để lại — cuốn sổ mà mỗi trang đều mang tên một người, và bên dưới mỗi tên là những lời khai được ghi bằng nét mực đều đặn, cẩn thận như người ta khắc chữ lên bia mộ.

Đêm nay, Minh ngồi ở bàn làm việc lúc hai giờ sáng, ngọn đèn vàng hắt ánh sáng nhạt nhòa lên từng trang giấy. Anh đã đọc cuốn sổ này hàng trăm lần, đủ để thuộc lòng thứ tự các tên, đủ để nhận ra chữ viết của cha khác chữ viết của ông nội ở chỗ nào. Nhưng đêm nay, lần đầu tiên, anh nhìn thấy điều mà trước đây anh không chú ý — hoặc không dám chú ý.

Ba cái tên.

Minh lấy tờ giấy trắng và viết ra: Nguyễn Văn Quân, 45 tuổi, phường Bình Thọ. Bên dưới, cha anh đã ghi ngày lấy lời khai: sáu năm trước. Lời khai dài gần hai trang, đầy đủ như mọi lời khai khác — giọng văn của một người đang nhìn lại cuộc đời mình từ ngưỡng cửa không quay lại. Nhưng không có dấu tích nào của cái chết. Không có phần ghi chú cuối trang mà cha anh vẫn thêm vào sau mỗi lần hoàn thành: "Đã đi. [Ngày tháng]."

Tên thứ hai: Lê Thị Hà, 38 tuổi. Tên thứ ba: Trần Công Bình, 62 tuổi.

Cả ba — không có dòng chú thích cuối.

Minh ngồi nhìn ba cái tên cho đến khi ánh đèn đường ngoài ô cửa sổ bắt đầu nhạt dần trước bình minh. Có hai khả năng. Một: cha anh đã quên ghi chú, hoặc chưa kịp ghi trước khi bản thân ông mất. Hai: những người này vẫn còn sống. Và lời khai của họ — lời khai của người sắp chết — đã được ghi xuống trước khi cái chết thực sự đến.

Anh không biết khả năng nào đáng sợ hơn.

Minh tìm đến địa chỉ của Nguyễn Văn Quân vào buổi chiều ngày hôm sau, khi ánh nắng còn đủ vàng để anh tự thuyết phục rằng mình đang làm một việc hoàn toàn bình thường. Tra cứu địa chỉ, đi xe máy qua bốn con phố, dừng lại trước một căn nhà ống hai tầng sơn màu vàng cũ đã bong tróc ở góc tường.

Anh bấm chuông.

Tiếng bước chân trên cầu thang — chậm rãi, đều đặn, không vội. Cánh cửa mở ra.

Người đàn ông đứng trước mặt Minh trạc bốn mươi lăm tuổi, tóc điểm bạc ở hai bên thái dương, mặc chiếc áo sơ mi kẻ sọc màu xanh nhạt đã giặt nhiều lần. Khuôn mặt anh ta bình thản — không phải cái bình thản của người không lo lắng gì, mà là cái bình thản của người đã lo lắng quá nhiều và giờ không còn năng lượng để tiếp tục nữa.

Người đàn ông nhìn Minh. Và Minh thấy trong ánh mắt ấy không có sự ngạc nhiên.

"Anh là người ghi chép," người đàn ông nói. Không phải câu hỏi.

Minh mở miệng nhưng không biết nói gì. Cha anh đã gặp người này sáu năm trước. Cha anh đã nghe lời khai này và viết nó xuống. Nhưng người đàn ông tên Quân đứng trước mặt anh vẫn đang thở, vẫn đang nhìn anh bằng cặp mắt đen bóng, bình thản như mặt hồ không có gió.

"Vào đi," Quân nói, lùi ra để nhường lối. "Tôi đang pha trà."

Căn phòng khách nhỏ, gọn gàng theo kiểu của người sống một mình đã lâu — không phải sạch sẽ vì chăm chỉ, mà sạch sẽ vì không có đủ đồ đạc để bừa bãi. Một bộ bàn ghế gỗ cũ, một tủ kính có vài cuốn sách và tấm ảnh gia đình đã phai màu. Không có ti vi. Không có lịch tường. Như thể người ở đây không cần theo dõi thời gian.

Quân rót trà vào hai chiếc chén sứ nhỏ màu trắng ngà. Tay anh ta không run. Động tác rót trà chậm rãi, chính xác, như người đã làm việc này ngàn lần và biết rõ mình sẽ còn làm thêm ngàn lần nữa.

"Tôi đã chết sáu năm trước," Quân nói, giọng thản nhiên như đang thông báo thời tiết. "Nhưng tôi chưa đi được."

Minh nhìn tay mình cầm chén trà. Ngón tay anh hơi lạnh dù trà còn nóng.

"Ý anh là..." Minh bắt đầu.

"Tai nạn giao thông. Tháng Ba, sáu năm trước. Giao lộ đường Đinh Tiên Hoàng." Quân ngồi xuống đối diện, cả hai tay ôm chén trà. "Tôi nhớ rõ. Chiếc xe tải từ bên phải — tôi không kịp thấy. Rồi tôi thấy mình đứng giữa đám đông đang xúm quanh một người nằm dưới đất. Mất một lúc tôi mới nhận ra người đó là tôi."

Minh đặt chén trà xuống bàn. Rất từ từ. Anh nhìn qua vai Quân — nhìn vào bức tường phía sau, nơi ánh chiều tà đang hắt vào qua ô cửa sổ nhỏ, tạo thành một vệt sáng vàng nhạt trên nền xi măng.

Bóng của chiếc bàn — có.

Bóng của hai chiếc chén trà — có.

Bóng của Minh — có, in rõ ràng sang một bên.

Bóng của người ngồi đối diện — không.

Minh nhìn lại mặt Quân. Người đàn ông vẫn đang nhìn anh, bình thản, như thể đã quen với kiểu phản ứng này từ lâu.

"Cha anh đến tìm tôi ba ngày sau vụ tai nạn," Quân tiếp tục. "Tôi đang ngồi ở góc bệnh viện — không phải trên giường bệnh, mà ngồi ở góc hành lang, nhìn các y tá đi qua đi lại không ai nhìn thấy mình. Ông ấy nhìn thấy tôi. Ông ấy ngồi xuống bên cạnh và hỏi: 'Anh có muốn kể không?' Tôi không hiểu ông ấy hỏi gì. Nhưng tôi kể. Tôi kể hết — cuộc đời tôi, những điều hối tiếc, những người tôi yêu, những lỗi lầm tôi chưa kịp xin lỗi." Anh ta dừng lại, đặt chén trà xuống. "Ông ấy ghi chép. Rất cẩn thận. Rồi ông ấy cảm ơn tôi và đi."

"Và anh...?" Minh không biết kết thúc câu như thế nào.

"Và tôi vẫn ở đây." Quân nhún vai — một cử chỉ bình thường đến mức kỳ lạ. "Tôi không biết tại sao. Ban đầu tôi nghĩ mình phải làm gì đó chưa xong. Tôi về nhà — người ta đã dọn đồ đạc của tôi rồi, em gái tôi đến lấy đi. Tôi đến chỗ làm — người ta đã tuyển người thay rồi. Tôi tìm đến người phụ nữ tôi yêu — cô ấy đã lấy chồng người khác, có con rồi." Anh ta nhìn ra ô cửa sổ. "Không có gì cần tôi nữa. Thế nhưng tôi vẫn không đi được."

Minh nhìn căn phòng xung quanh — những bức tường, tủ kính, bộ bàn ghế. "Anh sống ở đây?"

"Gọi là sống thì có lẽ không đúng. Tôi ở đây. Căn nhà này bỏ trống từ khi chủ cũ dọn đi, chưa ai mua. Tôi ngồi đây vì... không biết đi đâu hơn." Quân nhìn Minh thẳng vào mắt. "Tôi pha trà vì đó là thứ tôi còn nhớ cách làm. Tôi không biết mình có thực sự pha được không, hay anh chỉ đang tưởng tượng mình nhìn thấy hơi nước bốc lên."

Minh nhìn xuống chén trà trong tay. Hơi nóng — có. Mùi trà — có. Anh uống một ngụm. Vị đắng nhẹ, hậu ngọt, hoàn toàn là trà thật.

Hoặc là anh đang điên.

"Cha tôi ghi lời khai của anh," Minh nói chậm rãi, "nhưng không ghi ngày anh mất. Anh có biết tại sao không?"

Lần đầu tiên, Quân có một biểu cảm mà Minh không đọc được — không phải buồn, không phải lo lắng. Có lẽ là tò mò. Có lẽ là gì đó giống với hy vọng, nhưng đã cũ và bạc màu từ lâu.

"Không biết," Quân nói. "Nhưng tôi đoán là vì ông ấy cũng không biết tôi sẽ đi lúc nào."

Bên ngoài, tiếng xe máy vọng vào rồi tắt. Ánh chiều tà trên bức tường đã dịch thêm vài độ, hẹp lại. Minh nhìn cái vệt sáng ấy — và nhận ra bóng của mình trên tường cũng đang dần nhạt đi theo ánh sáng.

Nhưng ở phía Quân ngồi, bức tường vẫn trắng đều, như thể người kia không tồn tại.

"Anh muốn gì ở tôi?" Quân hỏi. Không trách móc, không van nài. Chỉ là câu hỏi thực sự.

Minh không trả lời ngay. Anh nghĩ đến cuốn sổ ở nhà, nghĩ đến hai cái tên còn lại chưa có dấu chú thích. Nghĩ đến cha anh — người đã gặp Quân sáu năm trước, đã nghe câu chuyện này và ghi xuống mà không nói với anh một lời. Nghĩ đến cái công việc kỳ lạ mà anh thừa hưởng mà không hiểu hết ý nghĩa của nó.

"Tôi không biết," Minh nói thật. "Tôi chỉ muốn hiểu."

Quân gật đầu — một cái gật đầu nhỏ, như thể đó là câu trả lời anh ta đã mong đợi.

"Thì ngồi lại đây," Quân nói. "Còn nhiều điều tôi chưa kể với cha anh."

Ngoài cửa sổ, bầu trời chuyển sang màu tím sẫm. Minh ngồi lại, mở cuốn sổ mang theo, lấy bút ra. Tay anh hơi run khi đặt ngòi bút lên trang giấy.

Nhưng anh vẫn viết.

Bởi vì đó là công việc của anh — ghi chép lời khai. Dù người khai là kẻ đã chết, hay là kẻ đang mắc kẹt giữa ranh giới của hai thế giới mà chưa tìm được đường sang bờ kia.