Phút đâu con ngựa sa hào thương ôi!

Vân Tiên chém Cốt Đột rồi,

Đầu treo cổ ngựa phản hồi bổn quân.

Ôi thôi bốn phía đều rừng,

Trời đà tối mịt lạc chừng gần xa.

Một mình lạc nẻo vào ra,

Lần theo đường núi phút đà tam canh.

Một mình trong chốn non xanh,

Không ai mà hỏi lộ trình trở ra.

Đoạn này tới thứ Nguyệt Nga,

Ở đây tính đã hơn ba năm rồi.

Đêm khuya chong ngọn đèn ngồi,

Chẳng hay trong dạ bồi hồi việc chi:

"Quan-âm thuở trước nói chi,

Éo le phỉnh thiếp lòng ghi nhớ hoài.

Đã đành đá nát vàng phai,

Đà đành xuống chốn dạ đài gặp nhau.

Khôn trông mồng bảy đêm thu,

Khôn trông bầy quạ đội cầu đưa sao.

Phải chi hỏi đặng Nam Tào,

Đêm nay cho đến đêm nào gặp nhau".

Nguyệt Nga gượng giải cơn sầu,

Xảy nghe lạc ngựa ở đâu tới nhà.

Kêu rằng: "Ai ở trong nhà,

Đường về quan ải chỉ ra cho cùng".

Nguyệt Nga ngồi sợ hãi hùng,

Vân Tiên xuống ngựa thẳng xông bước vào.

Lão bà lật đật hỏi chào:

"Ở đâu mà tới rừng cao một mình?"

Vân Tiên mới nói sự tình:

"Tôi là quốc trạng trào đình sai ra.

Đem binh dẹp giặc Ô-qua,

Lạc đường đến hỏi thăm nhà bà đây".

Lão bà nghe nói sợ thay:

"Xin ông chớ chấp tôi nay mụ già".

Vân Tiên ngồi ngắm Nguyệt Nga,

Lại xem bức tượng lòng đà sanh nghi.

Hỏi rằng: "Bức ấy tượng chi,

Khen ai khéo vẽ dung nghi giống mình.

Đầu đuôi chưa rõ sự tình,

Lão bà khá nói tánh danh cho tường".

Lão bà chẳng dám lời gian:

"Tượng này vốn thiệt chồng nàng ngồi đây".

Tiên rằng: "Nàng xách lại đây,

Nói trong tên họ tượng này ta nghe".

Nguyệt Nga lòng rất kiêng dè,

Mặt thời giống mặt còn e lạ người.

Ngồi che tay áo hổ ngươi,

Vân Tiên thấy vậy mỉm cười một khi.

Rằng: "Sao nàng chẳng nói đi,

Hay là ta hỏi động chi chăng là?"

Nguyệt Nga khép nép thưa qua:

"Người trong bức tượng tên là Vân Tiên.

Chàng đà về chốn cửu tuyền,

Thiếp lăm trọn đạo lánh miền gió trăng".

Vân Tiên nghe nói hỏi phăn:

"Chồng là tên ấy vợ rằng tên chi?"

Nàng bèn tỏ thiệt một khi,

Vân Tiên vội vã xuống quì vòng tay.

Thưa rằng: "May gặp nàng đây,

Xin đền ba lạy sẽ bày nguồn cơn.

Để lời thệ hải minh sơn,

Mang ơn trước phải đền ơn cho rồi.

Vân Tiên vốn thiệt là tôi,

Gặp nhau nay đã phỉ rồi ước mơ".

Nguyệt Nga bảng lảng bơ lơ,

Nửa tin rằng bạn nửa ngờ rằng ai.

Thưa rằng: "Đã thiệt tên ngài.

Khúc nôi xin cứ đầu bài phân qua".

Vân Tiên dẫn tích xưa ra,

Nguyệt Nga khi ấy khóc òa như mưa

Ân tình càng kể càng ưa,

Mảng còn bịn rịn trời vừa sáng ngay.

Xảy nghe quân ó vang dầy,

Bốn bề rừng bụi khắp bày can qua.

Vân Tiên lên ngựa trở ra,

Thấy cờ đề chữ hiệu là Hớn Minh.

Hớn Minh khi ấy dừng binh,

Anh em mừng rỡ tỏ tình cùng nhau.

Minh rằng: "Tẩu tẩu ở đâu,

Cho em ra mắt chị dâu thể nào?"

Vân Tiên đem Hớn Minh vào,

Nguyệt Nga đứng dậy miệng chào có duyên.

Minh rằng: "Tưởng chị ở Phiên,

Quyết đem binh mã sang miền Ô-qua.

May đâu sum hiệp một nhà,

Giặc đà an giặc khải ca hồi trào".

Tiên rằng: "Nàng tính thể nào?"

Nàng rằng: "Anh hãy về trào tâu lên.

Ngỏ nhờ lượng cả bề trên,

Lịnh tha tội trước mới nên về nhà".

Trạng nguyên từ giã lão bà,

Dặn dò gởi lại Nguyệt Nga ít ngày:

"Tôi về đem bức tượng này,

Tâu cho khỏi tội rước ngay về nhà".

Tiên Minh trở ngựa đều ra,

Đem binh trở lại trào ca đề huề.

Sở Vương nghe trạng nguyên về,

Sai quân tiếp rước vào kề bên ngai.

Sở Vương bước xuống kim giai,

Tay bưng chén rượu thưởng tài trạng nguyên.

Phán rằng: "Trẫm sợ nước Phiên,

Có người Cốt Đột phép tiên lạ lùng.

Nay đà trừ Cốt Đột xong,

Thiệt trời sanh trạng giúp trong nước nhà.

Phải chi trước có trạng ra,

Làm chi nên nỗi Nguyệt Nga cống Hồ".

Lệnh truyền mở yến trào đô,

Rày mừng trừ đặng giặc Ô-qua rồi.

Trạng nguyên quì tấu một hồi,

Nguyệt Nga các việc khúc nôi rõ ràng.

Sở vương nghe tấu ngỡ ngàng,

Phán rằng: "Trẫm tưởng rằng nàng ở Phiên.

Chẳng ngờ nàng với trạng nguyên,

Cùng nhau trước có nhân duyên thuở đầu".

Thái sư trước bệ quì tâu:

"Ô-qua dấy động qua mâu cũng vì

Trá hôn oán ấy nên gây,

Nguyệt Nga nàng thiệt tội thì khi quân".

Trạng nguyên mặt đỏ phừng phừng,