──────────────────────────────────── "Thượng hoàng và quan gia ngự thuyền xuôi sông Thiên Đức, quần thần theo hầu. Nhân Tông tháo long bào trao cho quân sĩ đang rét." — Đại Việt Sử Ký Toàn Thư, Bản Kỷ, Q.V ────────────────────────────────────

Sông Thiên Đức chảy thấp.

Mùa này nước rút, bãi sậy hai bờ lộ ra những vệt bùn đen dài như vết thương cũ. Thuyền ngự đi chậm, không phải vì cẩn thận, mà vì lính chèo mỏi tay từ lúc rời bến.

Tuấn đứng ở mũi thuyền. Phía sau ông, vài chục thuyền khác nối thành đoàn, đèn đuốc tắt gần hết để tránh bị nhìn thấy từ bờ. Tiếng chèo khua nước đều đặn. Thỉnh thoảng có tiếng ai đó ho khan ở một thuyền xa hơn, rồi im. Sương lạnh phủ trên mặt boong, đọng thành giọt trên thành thuyền gỗ, lạnh buốt khi tay ông vô tình chạm phải.

Phạm Ngũ Lão đã báo: ba đội bộ binh không giữ được đội hình sau khi rời Thăng Long. Một số rẽ về làng. Số còn lại đi theo nhưng mặt người nào người ấy trắng nhợt, không nói chuyện.

Tuấn không hỏi thêm. Ông đã biết.