Lúc 11 giờ đêm, phòng cấp cứu tương đối yên.

Tôi ngồi ở bàn điều phối, mở hồ sơ bệnh nhân Nguyễn Thị Bình vừa chuyển lên khoa Nội — chị đã ổn định, được cho uống thuốc an thần nhẹ, ngủ được một tiếng trước khi lên phòng. Tôi đóng file lại.

Thường thì tôi sẽ đứng dậy, đi kiểm tra monitoring của mấy bệnh nhân còn lại, rồi tìm chỗ ngồi tiếp tục viết hồ sơ. Đêm nay tôi ngồi yên một lúc lâu hơn.

Không hiểu sao.

Ngọc đang thay băng cho ông Hai Mạnh — bệnh nhân 71 tuổi vào viện hôm qua vì loét bàn chân do tiểu đường. Ông nằm giường số 4, hay càu nhàu, ban ngày đòi về mấy lần. Nhưng bây giờ là gần nửa đêm, ông đang nằm yên, để Ngọc làm việc.

Tôi nhìn sang.

Ngọc không nói gì. Không giải thích từng bước, không hỏi ông có đau không mỗi động tác. Chỉ làm — tháo băng cũ, lau sạch vết thương bằng gạc tẩm dung dịch, quan sát mức độ tiết dịch, ghi vào sổ, quấn băng mới. Tay chị di chuyển như người đã làm việc này vài nghìn lần, mà có lẽ đúng vậy thật.

Ông Hai Mạnh nói: "Chỗ này đau."

Ngọc dừng lại. Nhìn vào vết thương một giây. Điều chỉnh góc tay. Tiếp tục.

Vậy thôi.

Tôi thường không chú ý những lúc như thế này. Cấp cứu ban đêm, mọi người đều làm phần của mình, không ai nhìn ai. Tôi nhìn hồ sơ, nhìn màn hình, nhìn bệnh nhân — nhưng không nhìn cách người khác làm việc. Không có thời gian, không có lý do.

Đêm nay thì có.

Phương đang hỏi bệnh một ca mới vào: nữ 28 tuổi, đau bụng vùng thượng vị, nôn hai lần. Phương là bác sĩ nội trú năm ba, còn sáu tháng nữa mới tốt nghiệp. Hồi đầu năm, Phương hay hỏi tôi sau mỗi ca — giọng hơi run, câu hỏi đôi khi thừa, kiểu người sợ sai nhiều hơn muốn đúng.

Bây giờ Phương hỏi bệnh nhân bằng giọng bình thường. Không nhanh, không chậm. Ghi chú đủ. Tự đặt lệnh xét nghiệm mà không nhìn sang phía tôi để chờ duyệt.

Tôi sẽ kiểm tra lại — tất nhiên. Nhưng tôi không cần đứng bên cạnh nữa.

Có những thứ xảy ra dần mà mình không nhận ra cho đến khi ngoảnh lại.

Khoảng 1 giờ sáng, tôi đi ra hành lang ngoài lấy nước.

Bác Hùng — bảo vệ ca đêm — đang ngồi ở ghế gần cổng. Ông khoảng 55, tóc đã muối tiêu, hồi trước làm công nhân một nhà máy ở Bình Dương, về hưu sớm rồi xin việc ở đây. Tôi biết vậy vì một lần ngồi chờ xe ông kể.

Thấy tôi ra, ông gật đầu.

"Đêm nay nhẹ hơn hôm qua, bác sĩ."

Tôi hỏi: "Bác biết hôm qua nặng không?"

"Biết chứ. Xe cứu thương vào nhiều. Mà anh Tuấn điều dưỡng chạy liên tục, biết ngay." Ông ngừng lại. "Phòng số 6 — bà cụ tối qua, bây giờ ổn chưa bác sĩ?"

Tôi nhìn ông.

Phòng số 6 tối qua là bà Tám Lộc, 78 tuổi, suy hô hấp cấp, đặt nội khí quản lúc 3 giờ sáng. Đã chuyển ICU từ sáng.

"Chuyển ICU rồi bác ơi. Đang theo dõi tiếp."

Ông gật. Không hỏi thêm, biết đó là giới hạn của câu trả lời.

Tôi hỏi: "Bác nhớ hết bệnh nhân à?"

"Cũng không hết. Nhưng mấy người ở hành lang lâu — người nhà ngồi chờ qua đêm — thì nhớ. Họ hay nói chuyện với mình lắm, bác sĩ ơi. Nửa đêm không ngủ được, không biết hỏi ai, thì hỏi bảo vệ." Ông cười nhẹ. "Mình cũng không biết gì, nhưng nghe thì được."

Tôi cầm chai nước. Đứng thêm một lúc.

"Cảm ơn bác."

Ông ngơ ngác một chút. Gật đầu.

Khoảng 3 giờ rưỡi, ca vào một bệnh nhân nam 44 tuổi — Trần Văn Đức, đau đầu dữ dội, khởi phát đột ngột, anh mô tả là "như búa đập vào gáy." Tôi nghe xong, gọi chụp CT ngay không chờ thêm.

Xuất huyết dưới nhện. Mạch máu não.

Phẫu thuật thần kinh được gọi. Tôi ổn định huyết áp, cho thuốc giảm đau thận trọng để không che lấp triệu chứng, lập đường truyền, gọi gia đình.

Vợ anh Đức đến lúc 4 giờ — mắt còn đỏ vì mới khóc, tay cầm điện thoại chưa khóa màn hình, trên đó là ảnh hai đứa con nhỏ. Tôi giải thích tình trạng, thủ thuật, rủi ro. Chị nghe, gật, ký giấy. Không hỏi thêm — không phải vì hiểu hết, mà vì không còn sức.

Phương ở lại bên anh Đức trong lúc chờ ê-kíp phẫu thuật. Không ai yêu cầu. Phương tự đứng đó.

Tôi để ý điều đó.

5 giờ sáng. Trời chưa sáng hẳn, nhưng có thứ ánh sáng mờ từ phía đông — thứ ánh sáng chỉ tồn tại đúng khoảng 20 phút mỗi ngày, không hẳn là đêm, không hẳn là sáng.

Phòng cấp cứu đang chuyển giao. Bác sĩ ca sáng vào lúc 6 giờ, nhưng điều dưỡng đã bắt đầu bàn giao từ sớm.

Ngọc đang ngồi viết tóm tắt bàn giao — từng bệnh nhân, từng lưu ý, từng thứ cần theo dõi tiếp. Tôi đi ngang, dừng lại.

"Chị Ngọc."

Ngọc ngẩng đầu.

"Cảm ơn chị đêm nay."

Ngọc nhìn tôi một giây — ánh mắt hơi khác, kiểu người không chắc mình nghe đúng không.

"Bác sĩ... không cần đâu."

"Tôi biết không cần. Nhưng muốn nói."

Ngọc không đáp. Quay lại tờ giấy bàn giao. Nhưng tôi thấy chị ghi chậm hơn một chút so với bình thường.

Tôi không biết đó có nghĩa gì không. Nhưng tôi đã nói rồi.

6 giờ kém 10. Tôi ký tên vào biên bản bàn giao ca. Mặc áo khoác, lấy ba lô.

Phương đang nói chuyện với bác sĩ ca sáng về ca anh Đức. Giọng Phương rõ ràng, đủ thông tin, không thừa không thiếu. Tôi không cần nghe hết.

Tôi đi ra.

Cổng bệnh viện mở ra đường Nguyễn Chí Thanh. Ngoài đó, xe máy bắt đầu nhiều hơn, mấy người bán hàng rong đang dọn ra. Một buổi sáng bình thường của thành phố, không biết gì về những gì vừa xảy ra bên trong.

Tôi dừng lại ở vỉa hè.

Quay đầu nhìn lại tòa nhà.

Đèn tầng cấp cứu vẫn sáng. Luôn luôn sáng. Ngọc đang ở trong đó, hoặc đang chuẩn bị về. Bác Hùng đang bàn giao cho bảo vệ ca sáng. Phương đang học thêm một ca nữa mà không biết mình đang học.

Anh Đức đang ở phòng mổ.

Tôi nhìn một lúc.

Rồi quay đi.