Trang chủ›Nguyễn Khuyến

Nguyễn Khuyến

Cổ đại· thơ Nôm trào phúng, trữ tình làng quê

“Tam nguyên Yên Đổ” (1835–1909) — bậc thầy thơ Nôm trào phúng và trữ tình làng quê Bắc Bộ.

Tác phẩm

Lượt đọc

Lượt thích

Theo dõi

Chương

Tiểu sử

🎂 Sinh 1835 · Làng Văn Khế, Ý Yên, Nam Định (quê nội làng Vị Hạ, xã Yên Đổ, Bình Lục, Hà Nam)🕊️ Mất 1909 · Yên Đổ, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam; thọ 74 tuổi

Nguyễn Khuyến tên thật là Nguyễn Thắng, hiệu Quế Sơn, tự Miễu Chi, sinh ngày 15 tháng 2 năm 1835 tại quê ngoại làng Văn Khế (Ý Yên, Nam Định); quê nội ở làng Vị Hạ, xã Yên Đổ, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam. Cha là Nguyễn Tông Khởi, ba lần đỗ tú tài. Ông nổi tiếng thông minh, hiếu học từ nhỏ.

Năm 1864 ông đỗ đầu kỳ thi Hương (Giải Nguyên). Năm 1865 thi Hội trượt, ông đổi tên thành Nguyễn Khuyến để tự nhắc mình gắng học. Đến năm 1871 ông đỗ đầu cả thi Hội (Hội Nguyên) lẫn thi Đình (Hoàng Giáp), trở thành người đỗ đầu cả ba kỳ thi nên được tôn xưng là 'Tam Nguyên Yên Đổ'.

Ông ra làm quan, lần lượt giữ các chức Đốc học, Án sát Thanh Hóa, Bố chính Quảng Ngãi, rồi bị giáng và điều về Huế. Năm 1884, trước cảnh đất nước rơi vào tay thực dân Pháp, ông cáo quan về ở ẩn tại Yên Đổ.

Nguyễn Khuyến sống những năm cuối đời trong tâm trạng bất lực, u uất trước cảnh 'nước mất nhà tan' và sự thất bại của phong trào Cần Vương. Ông mất ngày 5 tháng 2 năm 1909 tại Yên Đổ, hưởng thọ 74 tuổi. Ông được mệnh danh là 'nhà thơ của làng cảnh Việt Nam', nổi bật với chùm thơ thu và những bài thơ thấm đẫm tình quê, tình bạn — tiêu biểu là bài 'Khóc Dương Khuê'.

Nguồn: Wikipedia

Cuộc đời & sự nghiệp

tác phẩm sự kiện

1835Sinh ngày 15 tháng 2 tại làng Văn Khế (Ý Yên, Nam Định)
1864Đỗ đầu thi Hương (Giải Nguyên) tại Hà Nội
1865Thi Hội trượt; đổi tên từ Nguyễn Thắng thành Nguyễn Khuyến
1871Đỗ Hội Nguyên và Hoàng Giáp — hoàn tất 'Tam Nguyên'
1873Làm Đốc học rồi thăng Án sát Thanh Hóa
1884Cáo quan về ở ẩn tại Yên Đổ
1909Qua đời ngày 5 tháng 2 tại Yên Đổ, thọ 74 tuổi

🏛️ Bối cảnh thời đại

Nguyễn Khuyến sống trọn thời kỳ nhà Nguyễn suy vong và thực dân Pháp từng bước xâm chiếm Việt Nam. Sáu tỉnh Nam Kỳ rơi vào tay Pháp, rồi Bắc Kỳ bị tấn công; năm 1885 Pháp đánh kinh thành Huế, châm ngòi cho phong trào Cần Vương kháng Pháp.

Là một đại khoa Nho học, ông chứng kiến cảnh 'nước mất nhà tan', triều đình bất lực và phong trào kháng chiến lần lượt thất bại. Bất mãn nhưng không thể xoay chuyển thời cuộc, ông chọn cáo quan về quê ở ẩn — thái độ bất hợp tác tiêu biểu của tầng lớp nho sĩ yêu nước cuối thế kỷ 19, gửi gắm nỗi niềm thời cuộc vào thơ trào phúng và trữ tình.