Trang chủ›Nguyễn Gia Thiều

Nguyễn Gia Thiều

Cổ đại· ngâm khúc bác học, triết lý

Ôn Như hầu (1741–1798) — tác giả “Cung oán ngâm khúc”, tiếng kêu ai oán của người cung nữ.

Tác phẩm

Lượt đọc

Lượt thích

Theo dõi

Chương

Tiểu sử

🎂 Sinh 1741 · Làng Liễu Ngạn, huyện Siêu Loại, xứ Kinh Bắc (nay thuộc Thuận Thành, Bắc Ninh)🕊️ Mất 1798 · Mất tại Thăng Long (Hà Nội), thọ 57 tuổi

Nguyễn Gia Thiều (1741–1798), tước hiệu Ôn Như hầu, là nhà thơ lớn của văn học Việt Nam thế kỷ XVIII, tác giả kiệt tác Cung oán ngâm khúc. Ông xuất thân quý tộc: mẹ là quận chúa Quỳnh Liên, con gái chúa An Đô vương Trịnh Cương, nên ông là cháu ngoại của chúa Trịnh.

Nhờ thân thế cao quý, ông được nuôi dạy trong phủ chúa từ nhỏ, tinh thông kinh sử, giỏi cả âm nhạc, hội họa và kiến trúc. Năm 1759, khi 18 tuổi, ông nhận chức Hiệu úy; năm 1782 được cử làm Tổng binh coi giữ xứ Hưng Hóa và phong tước Ôn Như hầu.

Sống giữa buổi suy tàn của tập đoàn Lê – Trịnh, ông chứng kiến cảnh kiêu binh nổi loạn và sự sụp đổ của chúa Trịnh trước Tây Sơn năm 1786. Ông lui về ẩn dật, từ chối lời mời ra cộng tác với nhà Tây Sơn năm 1789.

Cung oán ngâm khúc, viết bằng chữ Nôm theo thể song thất lục bát, mượn lời người cung nữ bị thất sủng để than thở về thân phận con người và triết lý hư vô của kiếp người. Với ngôn ngữ trau chuốt, giàu điển cố và tư tưởng sâu sắc, tác phẩm là một trong những đỉnh cao của thể ngâm khúc. Ông mất năm 1798 tại Thăng Long.

Nguồn: Wikipedia

Cuộc đời & sự nghiệp

tác phẩm sự kiện

1741Sinh tại làng Liễu Ngạn, xứ Kinh Bắc; là cháu ngoại chúa Trịnh Cương
1759Năm 18 tuổi, nhận chức Hiệu úy trong phủ chúa Trịnh
1782Thăng Tổng binh coi giữ xứ Hưng Hóa, phong tước Ôn Như hầu
1786Tây Sơn diệt chúa Trịnh; ông lánh về quê, sống ẩn dật
1789Từ chối lời mời ra cộng tác với nhà Tây Sơn
1798Qua đời tại Thăng Long, thọ 57 tuổi

🏛️ Bối cảnh thời đại

Nguyễn Gia Thiều sống vào thế kỷ XVIII — thời kỳ khủng hoảng trầm trọng của chế độ phong kiến Đàng Ngoài dưới sự lũng đoạn của phủ chúa Trịnh. Triều vua Lê chỉ còn hư vị, nạn kiêu binh hoành hành, đời sống nhân dân cơ cực, khởi nghĩa nông dân nổ ra khắp nơi.

Phong trào Tây Sơn bùng lên, lật đổ cả chúa Nguyễn ở Đàng Trong lẫn chúa Trịnh ở Đàng Ngoài (1786), rồi đại phá quân Thanh (1789). Sự sụp đổ của trật tự cũ và bi kịch của tầng lớp quý tộc Lê – Trịnh đã in đậm trong cảm hứng bi quan, hư vô về thân phận con người trong sáng tác của ông.