Nam Cao

Nam Cao tên thật là Trần Hữu Tri, sinh ngày 29 tháng 10 năm 1915 (giấy khai sinh ghi 1917) tại làng Đại Hoàng, phủ Lý Nhân, tỉnh Hà Nam. Ông sinh trong một gia đình nông dân; cha là Trần Hữu Huệ làm nghề thợ mộc và thầy lang, mẹ là Trần Thị Minh làm ruộng, dệt vải. Thuở nhỏ ông học ở làng, sau lên học bậc thành chung tại Nam Định.

Nam Cao bắt đầu viết văn từ năm 1936 với bút danh đầu tiên là Thúy Rư, sau đó lấy bút danh Nam Cao (ghép từ tên tổng Cao Đà và huyện Nam Sang quê hương). Ông là cây bút xuất sắc của trào lưu văn học hiện thực phê phán giai đoạn 1930–1945. Truyện ngắn 'Chí Phèo' (1941) và tiểu thuyết 'Sống mòn' (1944) là những kiệt tác làm nên tên tuổi ông, khắc họa bi kịch của người nông dân và người trí thức tiểu tư sản trong xã hội cũ.

Trên con đường cách mạng, ông được nhà văn Tô Hoài giới thiệu và tham gia Hội Văn hóa cứu quốc năm 1943. Ông tham gia Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945, gia nhập Đảng Cộng sản năm 1948, và hoạt động trong báo chí kháng chiến ở chiến khu Việt Bắc. Truyện ngắn 'Đôi mắt' (1948) đánh dấu sự chuyển biến trong quan niệm sáng tác cách mạng của ông.

Ngày 30 tháng 11 năm 1951, trên đường đi công tác vào vùng địch hậu Liên khu III, ông bị quân Pháp phục kích và hi sinh tại vùng Hoàng Đan, Ninh Bình, khi mới 36 tuổi. Nam Cao được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học Nghệ thuật năm 1996. Ông được xem là một trong những nhà văn tiêu biểu nhất của văn học Việt Nam thế kỷ 20, người kết tinh cao nhất của chủ nghĩa hiện thực phê phán.