Nguyễn Bỉnh Khiêm
Trạng Trình (1491–1585) — bậc thầy thơ triết lý “nhàn”, Bạch Vân quốc ngữ thi tập.
1
Tác phẩm
0
Lượt đọc
0
Lượt thích
0
Theo dõi
8
Chương
Tiểu sử
Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491–1585), tên húy Văn Đạt, hiệu Bạch Vân cư sĩ, được dân gian tôn xưng là Trạng Trình, là nhà thơ, nhà tư tưởng và bậc đại Nho lừng danh bậc nhất thế kỷ XVI. Ông sinh tại làng Trung Am, huyện Vĩnh Lại, được mẹ và thầy Lương Đắc Bằng hun đúc tài năng.
Dù học rộng tài cao, ông không vội ra làm quan giữa buổi nhà Lê suy loạn và nhà Mạc soán ngôi. Mãi đến năm 1535, khi đã 45 tuổi, dưới triều Mạc, ông mới dự thi và đỗ Trạng nguyên, ra làm quan và được trọng dụng. Năm 1542 ông dâng sớ xin chém các nịnh thần không được chấp thuận, bèn cáo quan về quê.
Về quê, ông dựng am Bạch Vân, mở trường dạy học, đào tạo nhiều nhân tài. Triều Mạc nhiều lần vời ông ra bàn việc nước và phong tước, sau thăng Trình Quốc công — do đó có tên gọi Trạng Trình. Ông nổi tiếng với những lời khuyên có tính tiên tri ảnh hưởng tới vận mệnh các tập đoàn phong kiến đương thời.
Nguyễn Bỉnh Khiêm để lại Bạch Vân am thi tập (chữ Hán) và Bạch Vân quốc ngữ thi tập (chữ Nôm), cùng những lời sấm gọi là Sấm Trạng Trình. Thơ ông giàu chất triết lý, đề cao đạo lý, nhàn dật và sự thức thời. Ông qua đời năm 1585, thọ 94 tuổi, được tôn vinh là cây đại thụ của văn hóa và tư tưởng Việt Nam.
Nguồn: Wikipedia
Cuộc đời & sự nghiệp
tác phẩm sự kiện- 1491Sinh tại làng Trung Am, huyện Vĩnh Lại (nay thuộc Hải Phòng)
- 1535Đỗ Trạng nguyên khoa Ất Mùi dưới triều Mạc khi đã 45 tuổi
- 1542Dâng sớ xin chém nịnh thần không thành, cáo quan về quê
- 1543Dựng am Bạch Vân, mở trường dạy học
- 1568Được thăng Thượng thư bộ Lại, tước Trình Quốc công (từ đó gọi là Trạng Trình)
- 1585Qua đời tại quê nhà, thọ 94 tuổi
🏛️ Bối cảnh thời đại
Nguyễn Bỉnh Khiêm sống trọn thời kỳ phân liệt và nội chiến của Đại Việt thế kỷ XVI. Nhà Lê sơ suy vi, năm 1527 Mạc Đăng Dung soán ngôi lập nhà Mạc, dẫn tới cục diện Nam – Bắc triều: nhà Mạc đối đầu lực lượng Lê Trung hưng (do họ Trịnh, họ Nguyễn phò tá), chiến tranh liên miên từ 1533 đến 1592.
Đây là thời đại đạo lý đảo lộn, kẻ sĩ phải lựa chọn giữa xuất và xử. Nguyễn Bỉnh Khiêm tiêu biểu cho mẫu trí thức ẩn dật mà vẫn ưu thời mẫn thế, được cả ba thế lực Mạc, Lê – Trịnh, Nguyễn kính trọng và tìm đến vấn kế.
Tác phẩm (1)
Tác phẩm tiêu biểu
Tập thơ chữ Hán, giàu chất triết lý, đạo lý và tâm sự ưu thời mẫn thế
Tập thơ chữ Nôm (còn khoảng 180 bài), ca ngợi cảnh nhàn, đề cao đạo đức
Tập lời sấm tiên tri lưu truyền trong dân gian, gắn với tài đoán định dựa trên Dịch học
Tác giả cùng thời & mối liên hệ
Bạn văn, nhóm/trào lưu, thầy trò, ảnh hưởng — liên kết tới các tác giả khác.
Thầy trò
Bậc Bảng nhãn, thầy dạy của Nguyễn Bỉnh Khiêm, truyền cho ông sách Thái Ất thần kinh
Học trò xuất sắc nhất, sau trở thành trọng thần nhà Lê Trung hưng, nhà thơ lớn
Tương truyền là học trò của ông, tác giả Truyền kỳ mạn lục
Ảnh hưởng
Được ông khuyên 'Hoành Sơn nhất đái, vạn đại dung thân', mở nghiệp chúa Nguyễn ở Đàng Trong
Được ông gợi ý giữ vai trò phò Lê thay vì cướp ngôi, định hình cục diện vua Lê – chúa Trịnh