Fyodor Dostoyevsky

Fyodor Mikhailovich Dostoyevsky, sinh năm 1821 tại Moskva, là bậc thầy tiểu thuyết tâm lý và triết học, người khai phá những vực sâu tối tăm nhất của tâm hồn con người. Con của một bác sĩ nghiêm khắc, ông theo học kỹ sư quân sự nhưng sớm bỏ để theo văn chương với tác phẩm đầu tay 'Những kẻ tủi nhục' (1846). Năm 1849, vì tham gia nhóm trí thức cấp tiến Petrashevsky, ông bị kết án tử hình, bị dựng cảnh hành quyết giả vào phút chót rồi đày đi Siberia bốn năm khổ sai — biến cố định hình lại toàn bộ tư tưởng và đức tin của ông. Trở về, ông viết nên loạt kiệt tác chất vấn về tự do, tội lỗi, đau khổ và sự cứu chuộc: 'Tội ác và Trừng phạt' (1866), 'Thằng ngốc' (1869), 'Lũ người quỷ ám' (1872) và đỉnh cao 'Anh em nhà Karamazov' (1880). Suốt đời ông vật lộn với bệnh động kinh, nợ nần và máu mê cờ bạc — chất liệu sống trực tiếp cho tiểu thuyết 'Con bạc'. Dostoyevsky là người đi trước thời đại: những tra vấn về hư vô, tự do và trách nhiệm của ông đặt nền cho chủ nghĩa hiện sinh và phân tâm học, ảnh hưởng tới Nietzsche, Kafka, Camus và Freud. Ông qua đời năm 1881 tại Sankt-Peterburg, được an táng giữa đám tang khổng lồ. Văn chương ông không phải để thưởng ngoạn mà để đối diện: mỗi trang sách là một cuộc đấu tranh tư tưởng nảy lửa về bản chất thiện ác của con người.