Nguyễn Trãi
Đại công thần, danh nhân văn hóa (1380–1442) — Bình Ngô đại cáo, Quốc âm thi tập, mở đầu thơ Nôm bác học.
1
Tác phẩm
0
Lượt đọc
0
Lượt thích
0
Theo dõi
8
Chương
Tiểu sử
Nguyễn Trãi (1380–1442), hiệu Ức Trai, là nhà chính trị, quân sự, ngoại giao và nhà văn hóa lớn của Đại Việt đầu thời Lê sơ. Cha là Nguyễn Phi Khanh, đỗ tiến sĩ thời Trần; ông ngoại là Tư đồ Trần Nguyên Đán, tôn thất nhà Trần. Năm 1400 ông đỗ Thái học sinh và ra làm quan Ngự sử đài dưới triều Hồ.
Năm 1407 quân Minh xâm lược, nhà Hồ sụp đổ, cha ông bị bắt đưa sang Trung Quốc. Đến năm 1426 ông tìm đến yết kiến Lê Lợi, dâng Bình Ngô sách, trở thành mưu sĩ then chốt của khởi nghĩa Lam Sơn với chủ trương 'tâm công' (đánh vào lòng người), thay Lê Lợi soạn thư từ dụ hàng tướng Minh.
Sau chiến thắng, năm 1428 ông thừa lệnh Lê Lợi viết Bình Ngô đại cáo — bản tuyên ngôn độc lập bất hủ. Dưới triều Lê Thái Tổ và Lê Thái Tông, ông giữ nhiều chức vụ nhưng dần bị các đại thần như Lê Sát, Lương Đăng chèn ép, từng xin về Côn Sơn ở ẩn.
Năm 1442, khi vua Lê Thái Tông đột ngột băng hà ở Lệ Chi Viên, vợ ông là Nguyễn Thị Lộ bị quy tội giết vua; Nguyễn Trãi bị tru di tam tộc — một trong những vụ án oan khốc bậc nhất lịch sử. Năm 1464 vua Lê Thánh Tông mới minh oan cho ông. Quốc âm thi tập của ông là tập thơ Nôm xưa nhất còn lại, đặt nền móng cho văn học tiếng Việt; ông được UNESCO vinh danh là Danh nhân văn hóa thế giới.
Nguồn: Wikipedia
Cuộc đời & sự nghiệp
tác phẩm sự kiện- 1380Sinh tại Thăng Long, cháu ngoại Tư đồ Trần Nguyên Đán
- 1400Đỗ Thái học sinh, làm quan Ngự sử đài dưới triều Hồ
- 1407Quân Minh xâm lược, cha Nguyễn Phi Khanh bị bắt đưa sang Trung Quốc
- 1426Yết kiến Lê Lợi, dâng Bình Ngô sách, trở thành mưu sĩ khởi nghĩa Lam Sơn
- 1427📖 Quân trung từ mệnh tập
Tập thư từ, văn kiện ngoại giao dụ hàng tướng Minh, thể hiện sách lược 'tâm công'
- 1428Thừa lệnh Lê Lợi soạn Bình Ngô đại cáo
- 1428📖 Bình Ngô đại cáo
Áng 'thiên cổ hùng văn' tuyên cáo chiến thắng quân Minh, được xem như bản tuyên ngôn độc lập
- 1435📖 Dư địa chí
Sách địa lý – lịch sử về cương vực, sản vật Đại Việt
- 1437Xin về Côn Sơn ở ẩn do bất đồng với Lương Đăng
- 1442Vụ án Lệ Chi Viên: bị tru di tam tộc
- 1464Vua Lê Thánh Tông minh oan, truy tặng tước Tán Trù bá
🏛️ Bối cảnh thời đại
Nguyễn Trãi sống vào một trong những thời kỳ biến động dữ dội nhất của lịch sử Đại Việt: cuối Trần suy vong, nhà Hồ thay thế rồi thất bại trước cuộc xâm lược của nhà Minh (1407), mở ra hai mươi năm Bắc thuộc lần thứ tư tàn khốc với chính sách đồng hóa và hủy diệt văn hóa.
Khởi nghĩa Lam Sơn (1418–1427) do Lê Lợi lãnh đạo giành thắng lợi, lập nên nhà Hậu Lê. Buổi đầu Lê sơ là thời tái thiết quốc gia nhưng đầy mâu thuẫn nội bộ giữa võ tướng khai quốc và văn thần Nho học — môi trường khắc nghiệt dẫn tới bi kịch của Nguyễn Trãi.
Tác phẩm (1)
Tác phẩm tiêu biểu khác
254 bài thơ chữ Nôm — tập thơ Nôm cổ nhất còn lại, đặt nền móng cho thơ ca tiếng Việt
Tập thơ chữ Hán chứa chan tâm sự yêu nước, thương dân
Tác giả cùng thời & mối liên hệ
Bạn văn, nhóm/trào lưu, thầy trò, ảnh hưởng — liên kết tới các tác giả khác.
Thầy trò
Thủ lĩnh khởi nghĩa Lam Sơn mà Nguyễn Trãi phò tá làm mưu sĩ
Ảnh hưởng
Cha ruột, tiến sĩ thời Trần; bị quân Minh bắt năm 1407, để lại ảnh hưởng tư tưởng sâu sắc
Ông ngoại, Tư đồ tôn thất nhà Trần, người nuôi dạy và hun đúc chí khí cho Nguyễn Trãi
Người cùng thời
Vợ thứ, nữ học sĩ tài hoa, nạn nhân trung tâm của vụ án Lệ Chi Viên
Đối thủ / bút chiến
Đại Tư đồ, võ tướng khai quốc nắm quyền lớn, đối nghịch với Nguyễn Trãi
Hoạn quan tranh giành việc định nhã nhạc, lễ nghi, khiến ông bất mãn xin về ẩn