Trang chủ›Dương Khuê

Dương Khuê

Cổ đại· thơ hát nói tài tử

Danh sĩ (1839–1902) — thơ hát nói tài tử, nổi tiếng với “Hồng hồng tuyết tuyết”; bạn tri kỷ Nguyễn Khuyến.

Tác phẩm

Lượt đọc

Lượt thích

Theo dõi

Chương

Tiểu sử

🎂 Sinh 1839 · Làng Vân Đình, phủ Ứng Hòa, tỉnh Hà Đông (nay thuộc huyện Ứng Hòa, Hà Nội)🕊️ Mất 1902 · Hà Đông

Dương Khuê (1839–1902), tự Giới Nhu, hiệu Vân Trì, là quan nhà Nguyễn và là một nhà thơ cuối thế kỷ 19. Ông sinh trong một gia đình khoa bảng ở làng Vân Đình, phủ Ứng Hòa, tỉnh Hà Đông. Năm 1864 ông đỗ Cử nhân, cùng khoa với Nguyễn Khuyến — người về sau trở thành bạn tri kỷ. Năm 1868, dưới triều Tự Đức, ông đỗ Tiến sĩ.

Trên đường hoạn lộ, ông lần lượt giữ nhiều chức: Tri phủ Bình Giang, Án sát, Đốc học Nam Định, Tổng đốc Nam Định – Ninh Bình. Là vị quan có tư tưởng cứng rắn trước sức ép của thực dân Pháp, ông từng bị giáng chức, vua Tự Đức phê rằng ông 'không hiểu thời thế'. Ông về hưu năm 1897 với hàm Thượng thư Bộ Binh.

Dương Khuê mất năm 1902. Khi nghe tin, người bạn tri kỷ Nguyễn Khuyến đã sáng tác bài thơ nổi tiếng 'Khóc Dương Khuê', mở đầu bằng câu 'Bác Dương thôi đã thôi rồi' — một trong những bài thơ khóc bạn cảm động bậc nhất của văn học Việt Nam.

Về văn học, Dương Khuê nổi tiếng với những sáng tác ca trù (hát nói) tài hoa, phóng khoáng, mang phong vị tài tử của giới quan lại nho học cuối mùa, tiêu biểu là tập Vân Trì thi thảo và bài 'Hồng hồng tuyết tuyết'.

Nguồn: Wikipedia

Cuộc đời & sự nghiệp

tác phẩm sự kiện

1839Sinh tại làng Vân Đình, phủ Ứng Hòa, tỉnh Hà Đông
1864Đỗ Cử nhân, cùng khoa với Nguyễn Khuyến
1868Đỗ Tiến sĩ kỳ thi Đình dưới triều vua Tự Đức
1897Về hưu với hàm Thượng thư Bộ Binh
1902Qua đời; Nguyễn Khuyến viết bài 'Khóc Dương Khuê'

🏛️ Bối cảnh thời đại

Dương Khuê sống vào nửa cuối thế kỷ 19, thời kỳ nhà Nguyễn suy yếu và thực dân Pháp từng bước xâm lược, đánh chiếm Bắc Kỳ và áp đặt chế độ bảo hộ. Đây là giai đoạn chứng kiến sự lụi tàn của nền học vấn Nho giáo và mất dần chủ quyền dân tộc, đặt tầng lớp quan lại khoa bảng vào thế lưỡng nan giữa lòng trung quân và thực tế thất thủ.

Trong bối cảnh đó, nhiều nhà nho như Dương Khuê và Nguyễn Khuyến mang tâm trạng u uất, bất lực trước thời cuộc, tìm đến thú chơi ca trù, thơ phú tài tử như một cách giải tỏa và gửi gắm nỗi niềm của lớp trí thức cuối thời phong kiến.